معيّنى هستند و به تعبير امام على عليه السلام : إنَّ لِكُلِّ شَى ءٍ مُدَّةً وأجَلاً . [١] هر چيزى مدّتى و پايانى دارد . آسمان ها ، زمين ، آنچه ميان زمين و آسمان است ، [٢] انسان ها ، [٣] جوامع انسانى [٤] و حتّى فرشتگان ، [٥] اجل دارند. تنها كسى كه اجل ندارد ، آفريدگار هستى است ، چنان كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود: هُوَ الأَوَّلُ ولَم يَزَل، والباقى بِلا أجَلٍ . [٦] او نخستين و ازلى است ، و مانا و بى پايان است . و فرمود: الَّذى لَيسَ لَهُ وَقتٌ مَعدودٌ، ولا أجَلٌ مَمدودٌ . [٧] خدايى كه نه او را زمانى قابل محاسبه است و نه مهلتى داراى آغاز و انجام.

دو . انواع اَجَل ها

در فرهنگ قرآن و سنّت ، اجل ، دو گونه است : اجل قطعى و اجل غير قطعى . «اجل قطعى» ، اجل مُسمّا [٨] و اجل محتوم ناميده مى شود و از «اجلِ غير قطعى» به اجل موقوف و اجل مطلق نيز تعبير مى گردد.

[١] ر . ك : ح ١٦٦ .[٢] ر . ك : ص ٢٩٩ (هر چيزى اَجَلِ رقم خورده اى دارد) .[٣] ر . ك : ص ٣٠٣ (هر انسانى ، اجَلى دارد) .[٤] ر . ك : ص ٣٠٣ (هر امّتى ، اَجَلى دارد) .[٥] ر . ك : بحار الأنوار: ج ٦ ص ٣١٦ باب ٢ .[٦] نهج البلاغة : خطبه ١٦٣ ، بحار الأنوار : ج ٤ ص ٣٠٦ ح ٣٥ .[٧] الكافى : ج ١ ص ١٣٥ ح ١ ، نهج البلاغة : خطبه ١ ، التوحيد : ص ٤٢ ، بحار الأنوار : ج ٥٧ ص ١٧٦ ح ١٣٦ ؛ جواهر المطالب : ج ١ ص ٣٤٦ نحوه .[٨] ر . ك : الميزان فى تفسير القرآن: ج ٧ ص ٩ و ١٥ .