إنَّ للّه ِِ ـ تَبارَكَ وتَعالى ـ عِلمَينِ : عِلما أظهَرَ عَلَيهِ مَلائِكَتَهُ وأنبِياءَهُ ورُسُلَهُ ... وعِلما استَأثَرَ بِهِ . [١] براى خداى خجسته و والا دو علم است : يكى علمى كه فرشتگان ، پيامبران و فرستادگانش را بر آن آگاه گردانيده ... و ديگرى علمى كه ويژه خود قرار داده است . و در روايتى ديگر از ايشان آمده است: إنَّ اسمَ اللّه ِ الأَعظَمَ عَلى ثَلاثَةِ وسَبعينَ حَرفا، وإنَّما كانَ عِندَ آصِفَ مِنها حَرفٌ واحدٌ ... ونَحنُ عِندَنا مِنَ الاِسمِ الأَعظَمِ اثنانِ وسَبعونَ، وحرفٌ واحِدٌ عِندَ اللّه ِ تَعالَى استَأثَرَ بِهِ فى عِلمِ الغَيبِ عِندَهُ . [٢] همانا اسم اعظم خداوند ، داراى هفتاد و سه حرف است و از اين تعداد ، تنها يك حرف آن در اختيار آصف [بن برخيا] بود ... و نزد ما از اسم اعظم ، هفتاد و دو حرف است . و يك حرف ، نزد خداى متعال است كه در انحصار خود او و در علم غيبش است. نيز مواردى از ويژه سازى خويش و يا وابستگان از اموال شخصى ـ كه شرح آن در آداب ايثار گذشت [٣] ـ استئثار ممدوح شناخته مى شود ، و به طور كلّى هر جا ويژه ساختن خود يا نزديكان بر اساس حكمت و منطبق با موازين عقل باشد ، استئثار ، ممدوح است.

ب . استئثار نكوهيده

استئثار نكوهيده ، عبارت است از ويژه ساختن خود و يا نزديكان بر خلاف منطق عقل و فطرت . اين نوع از استئثار نيز بر دو قسم است:

[١] الكافى : ج ١ ص ٢٥٥ ح ١ ، الاختصاص : ص ٣١٣ ، بصائر الدرجات : ص ٣٩٤ ح ١٠ .[٢] الكافى : ج ١ ص ٢٣٠ ح ١ ، كشف الغمّة : ج ٢ ص ٤٠٣ ، دلائل الإمامة : ص ٤١٤ ح ٣٧٧ ، إثبات الوصيّة : ص ٢٥٤ ، بحار الأنوار : ج ١٤ ص ١١٣ ح ٥ .[٣] ر . ك : ص ١١٦ (مقدّم داشتن نزديكان) و ص ١٥٣ (مقدّم داشتن خانواده) .