آموزش ترجمه قرآن (جلد1) - برهانیان، عبدالحسین - الصفحة ١٣٤
كلمات اصلى ريشه لغت معنا تعداد ريشه لغت معنا تعداد اصلى اصلى زى دمازاد نيفزود ٤ حكم لَمْ يَحْكُمْ حكم نكرد ٣ غنىلَمْ يَغْنَوْا بىنياز نشد ٤ كون ماكانَ نبود- نشد ١٣٢ كفايت نكرد فعللَمْ يَفْعَل انجام نداده است ٦ منع ما مَنَعَمانع نگرديد ٤ علملَمْ يَعْلَمْ ندانست ١٩ امن امِنَ ايمن گرديد*
الف: ماضى منفى:" ما" و" لا" «١» هرگاه بر سر ماضى بيايند آن را منفى مىكنند؛ مانند:
ما ضَرَبَ: نزد؛ لا ذَكَرَ: متذكر نشد.
ب: ماضى سؤالى: هرگاه «هل» يا «ا» بر سر ماضى وارد شود ماضى استفهامى (سؤالى) مىشود؛ مانند: هَلْ ضَرَبَ: آيا زد؛ اذَكَرَ: آيا متذكر شد (ياد كرد).
ج: فعل جحد: هر گاه بر سر فعل مضارع، «لَمْ» يا «لَمَّا» بيايد فعل جحد (انكارى) ساخته مىشود، كه از نظر معنا، آن را ماضى منفى نموده و از نظر ظاهر، فعل مضارع را مجزوم مىكند. مىتوان گفت معناى لَمْ يَفْعَل (فعل جحد) برابر با مافَعَل (ماضى منفى) مىباشد.
تفاوت لَمْ و لَمَّا «لَمْ» فعل مضارع را مجزوم و از نظر معنى آن را به ماضى منفى تبديل مىكند اما «لَمَّا» معناى مضارع را به ماضى نقلى «٢» منفى تغيير مىدهد: