خلاصه‌ شرايط و ويژگيهاى حاكم اسلامى شامل «اسلام، حسن تدبير و مديريت، علم و فقاهت وعدالت» است كه هر يك بنا به دلايل عقلى و نقلى قابل اثبات است.
شرط اسلام اشاره به لزوم ايمان اسلامى حاكم و زمامدار جامعه مسلمانان دارد؛ زيرا براى تحقق احكام الهى و دستورهاى اسلامى، بالاترين مقام حكومت اسلامى، بايد نسبت به آن متعهّد، دلسوز و معتقد باشد تا در اجراى آنها مصمم و استوار باشد.
يكى ديگر از شرايط رهبرى قدرت تدبير و اداره جامعه اسلامى است. رهبر بايد به اصول مديريت و سياست آشنا بوده و عالم به زمان، عاقبت انديش و آينده نگر، توان تشخيص دوست از دشمن و شناخت توطئه‌ها و نيرنگهاى دشمنان باشد تا بتواند امت اسلامى را در جهت خير و صلاح و عزت و استقلال آنان هدايت كند.
از شرايط بارز حاكم اسلامى، فقاهت و آشنايى با اصول اسلامى است. رهبر اسلامى، بايد در زمينه احكام الله به درجه اجتهاد برسد و در اين زمينه علاوه بر اينكه خود مقلِّد نباشد بلكه راهنما و مقلَّد باشد.
عدالت از شرايط ضرورى حاكم اسلامى است؛ بگونه‌اى كه فقهاى شيعه و بسيارى از دانشمندان اهل سنّت بر اين ويژگى تأكيد دارند. عدالت، ملكه نفسانى است كه فرد را از ارتكاب به گناه و حرام باز مى‌دارد.