خلاصه‌ ملّى گرايى يا ناسيوناليسم به معناى احساس همبستگى و تعلق به يك ملّت مى‌باشد. آحاد انسانى يك جامعه سياسى با تكيه بر عناصر شكل‌دهنده ملّت، خود را به يك «جمع و كل» پيوند مى‌دهند كه احساس عميق و وفادارى تام بدان اظهار مى‌شود.
عمده‌ترين مشخصات ناسيوناليسم عبارت است از: «جدايى دين از سياست، دفاع سرسختانه از وطن، احترام به شخصيتهاى ملّى، احياء و ستايش عناصر باستانى و تقدس بخشيدن به نشانه‌هاى ملّى.» ناسيوناليسم به عنوان يك نهضت اجتماعى، منشاء تحولاتى گسترده در تاريخ معاصر بود.
ناسيوناليسم در جراين تحولات اجتماعى و سياسى اگر جنبه منفى و تخريبى گيرد، ناسيوناليسم منفى نام گرفته و مذموم است؛ در حالى كه در ناسيوناليسم مثبت، روابط حسنه با خويشان و نزديكان مطرح است.
تقابل و تضاد اسلام و ملّى‌گرايى در سيره رسول گرامى اسلامى و آيات قرآن مجيد آشكارا قابل استنباط است. قرآن شريف، مبانى ناسيوناليسم را بر اساس فهرست ذيل ردّ نموده است.
١- ردّ اصالت واحدهاى ملّى‌ ٢- ردّ ميهن به عنوان كانون اصلى وفادارى‌ ٣- ردّ ملّى‌ت به عنوان عاملّى اصلى وحدت‌