خلاصه‌ مهمترين ويژگى حزب كه آن را از ساير گروههاى سياسى متمايز مى‌سازد، تلاش براى دستيابى به قدرت است. حزب، شهروندانى متشكّل و سازماندهى شده مى‌باشد كه با داشتن مرام و برنامه خاص، در پى مشاركت يا كسب قدرت سياسى بوده و در اين راه، از چارچوبهاى قانونى استفاده مى‌كند.
دو عامل «انتخابات» و «پارلمان»، بيشترين نقش را در پيدايش احزاب سياسى ايفا كردند.
احزاب، به عنوان سازمانهاى سياسى قرن هجدهم تا بيستم، به طور مستقيم تحت تأثير شكل‌گيرى مجالس بوده‌اند. به تدريج كه انتخابات عمومى، رايج گشت، حزب نيز توسعه و گسترش يافت.
تصوير كلى و عمومى از سلسله مراتب و سازمان داخلى احزاب، عبارتست از: حوزه، واحد، بخش يا كميته، كميته شهرستان، كميته مركزى و كنگره.
نظام سياسى، بويژه در كشورهاى دموكراسى، تحت تأثير حزب قرار دارد. اين تأثيرگذارى در جنبه‌هاى «شكل نظام سياسى»، «تقاضاهاى عمومى» و «انتخابات»، بسيار مشهود و آشكار است.
ديدگاههاى كاملا" متفاوتى درباره احزاب سياسى وجود دارد. در حالى كه صاحبنظران در كشورهاى دموكراسى، نظر خوش‌بينانه به حزب دارند، برخى از محققان علوم سياسى، بويژه جامعه‌شناسان، نسبت به آن ديدگاه انتقادآميز ابراز داشته‌اند. قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، هر چند آزادى احزاب سياسى را تضمين نموده است. امّا فعاليت آن را مشروط به رعايت حفظ اصل استقلال و آزادى، حفظ وحدت ملّى، عدم مغايرت با موازين اسلامى و حفظ اساس جمهورى اسلامى دانسته است.