مبانى علم سياست - جمالی، حسین - الصفحة ١٧٥
خلاصه كنترل و مهار قدرت، در علم سياست، از جمله موضوعاتى است كه از دير باز، بدان پرداخته شده و راهحلهاى متفاوتى نيز ارائه گرديده است. اديان الهى و اصلاحگران اجتماعى، هر يك به نوبه خود، مكانيسمهايى براى كنترل قدرت، پيشنهاد نمودند.
سه عامل مهم مهار قدرت- كه در اين درس به آنها اشاره شد- عبارت است از: دين، اخلاق و افكار عمومى و ارزشهاى مورد قبول جامعه.
مهار قدرت به وسيله دين، از راه ايمان، دستورالعملهاى دين درباره تعيين حاكم و مجرى احكام اسلام بودن زمامدار صورت مىگيرد. ايمان، نيروى درونى است كه زمامدار مؤمن را از فساد سياسى و خودرأيى نگه مىدارد. اگر شرايط بيان شده از جانب دين درباره تعيين حكام، مراعات گردد، زمامدارانى به قدرت سياسى دست مىيابند كه عادل و آگاه بوده؛ بگونهاى كه از خودكامگى دورى مىجويند.
اخلاق، به معناى تهذيب نفس و تخلّق به صفات الهى، مىتواند مؤثرترين ابزار حفظ سياستمداران از استبداد و ديكتاتورى باشد. بعلاوه، ارزشهاى مورد قبول جامعه، از آن رو كه مشروعيت زمامداران را مشخص مىكنند، عامل مهم در كنترل قدرت سياسى محسوب مىشوند.