مبانى علم سياست - جمالی، حسین - الصفحة ١٥٠
نحوه سلسله مراتب احزاب را نشان دهد.
١- حوزه: حوزه، كوچكترين واحد سازمانى حزب و محل اجتماع اعضاى رده پايين آن مىباشد. تعداد اعضاى آن بين سه تا سى نفر است. نشستهاى حوزه، هفتهاى يك بار يا دو هفته يك بار بوده و مباحث آن در برگيرنده مسائل سياسى روز، اوضاع اجتماعى، اقتصادى و صنفى، ... است. معمولًا حوزه بر اساس محل كار يا محل سكونت اعضا، تشكيل مىشود.
٢- كميته بخش: كميته بخش از نمايندگان حوزههاى حزبى تشكيل مىشود. اين كميته مسؤول اداره امور حزب در بخش مربوطه مىباشد و دستورهاى حزبى را به سرپرستان حوزهها ابلاغ مىكند. همچنين تهيه گزارش حضور و غياب و وضع انضباطى و اجتماعى اعضا و ارسال آن به كميته شهرستان از وظايف ديگر كميته بخش مىباشد.
٣- كميته شهر يا شهرستان: بيشتر احزاب داراى كميتهاى در سطح شهر يا شهرستان مىباشند كه شمار اعضاى آن را دفتر تشكيلات حزب بر مبناى جمعيت و تعداد اعضاى حزب در آن شهر يا شهرستان مشخص مىكند. اين دو كميته از گردهمايى مسؤولان و رابطهاى منتخب كميتههاى پايينتر تشكيل مىشود. وظايف اين كميتهها، نظارت بر فعاليتهاى محلى مربوط و نظارت بر اجراى دستورهاى حزبى، تهيه، تنظيم و ارسال گزارشهاى ادوارى به كميته استان و كميته مركزى است.
٤- كميته استان (ايالت): كميته استان يا ايالت مسؤول تشكيلات و اداره امور حزب در سطح آن استان يا ايالت مىباشد. معمولًا اعضاى اين كميته به وسيله كميتههاى شهرستان تابع آن استان با اكثريت آرا و براى مدت يك تا دو سال انتخاب مىشوند.
وظايف اين كميته، نظارت بر فعاليتها و نحوه گسترش حزب در تمام استان، گزينش نامزدهاى انتخاباتى، آموزش سياسى و انجام مبارزات انتخاباتى در سطح استانمىباشد.
٥- كميته مركزى: كميته مركزى حزب، بالاترين رده سازمانى آن حزب محسوب مىشود. اعضاى كميته مركزى كه معمولًا به تعداد اندك مىباشند، از طرف كنگره حزب انتخاب مىشوند. دبير كل يا دبير اول، رهبرى كميته مركزى را به عهده دارد. هدايت