ب- آشنايى با تمدن اسلامى‌ ظهور اسلام (٦٢٢. م)، شكوفايى تمدن اسلامى، تصرف امپراتورى ايران و سرزمينهاى شمال آفريقا، فتح شام و مصر و تسلط بر حوزه مديترانه، تصرف اسپانيا و نفوذ به داخل اروپا به وسيله مسلمانان در دوران عقب ماندگى و ظلمت اروپا به وقوع پيوست.
در اين دوران، بازرگانى مسلمانان در دريا و خشكى رونق يافت. علماى دين به ترويج تعاليم الهى پرداختند، علوم طبيعى در بين ايشان رواج پيدا كرد. اطلاعات جغرافى دانان مسلمان بقدرى زياد بود كه نظيرش قبلًا ديده نشده بود، رياضى دانان، جبر را تكميل كرده و توانستند عدد را اختراع كنند. «١» تمدن اسلامى در سرتاسر متصرفاتش توسط دانشمندانى چون ابن سينا، شيخ طوسى، فارابى، خيام، ابوريحان بيرونى، خواجه نصيرالدين طوسى، زكرياى رازى، خوارزمى، ابواسحاق كندى وابن رشد توسعه و گسترش يافت.
آشنايى غرب با تمدن شكوفا و آراسته اسلامى از جمله علل اساسى تحوّل و ترقى ايشان به شمار مى‌رود. اين آشنايى از چند مسير براى آنان حاصل شد كه در زير بدان مى‌پردازيم.
جنگهاى صليبى:
جنگهاى تعصّب آميز صليبى كه حدود دويست سال (٤٩٠ ه. ق/ ١٠٩٦ م ٦٩٢ ه ق/ ١٢٩٢ م) عليه مسلمانان به طول انجاميد، اروپا را با تمدن پيشرفته اسلامى آشنا ساخت. اين جنگها از علل زيربنايى بسط تمدن مغرب زمين محسوب مى‌گردد. «٢» جنگهاى صليبى، مسيحيان را با صنعت، هنر، بازرگانى، نظم و امنيّت جهان اسلام آشنا ساخت؛ آنان بيشترين سود را در اين جنگها ازآن خود ساختند، گرچه به پيروزى نظامى دست نيافتند. ويل دورانت با اعتراف به اين حقيقت مى‌گويد:
«جنگهاى صليبى در راه حصول مستقيم نياتى كه عيسويان بطور علنى ابراز داشته بودند به نتيجه‌اى نرسيد. لكن تمدن اسلامى درعمل نشان داده بود كه از نظر آراستگى، آسايش،