دانش اجتماعى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٥
پيدايش نخستين جوامع بشرى آغاز تفكر و انديشه سياسى اجتماعى انسان به پيدايش اولين اجتماعات بشرى باز مىگردد. بسيارى از دانشمندان عقيده دارند كه اولين اجتماعات بشرى در اطراف رودهاى بزرگى چون نيل، بينالنهرين، سند و غيره تشكيل شده است. به عقيده اين دانشمندان، تغيير شكل زندگى انسانهاى نخستين از حالت غارنشينى و بيابانگردى به وضعيت كشاورزى موجب پيدايش تمدنهاى بزرگى چون بابل، ايران، هند، مصر و چين شده است. «١» تمدنهاى تاريخ باستان اگر چه در زمينههاى مختلف علمى و صنعتى به پيشرفتهاى بزرگى دست يافتند، ولى در تحليل مسائل مربوط به جهان طبيعت و برخى از مسائل سياسى اجتماعى به خرافات و افسانهها متوسل مىشدند. به عنوان مثال، مردم سرزمين مصر باستان براى پادشاهان خود قدرتهاى مافوق بشرى قائل بودند و آنها را مىپرستيدند. آنها عقيده داشتند كه همه نعمتها و مواهب طبيعى از جانب پادشاهان و فراعنه مصر به آنها مىرسد. «٢» در يونان باستان نيز هر يك از نيروهاى طبيعت، خداى مخصوص داشت. اين خدايان كه به شكل انسان بودند، از قدرت و توانايى فوق بشرى برخوردار بوده و مورد احترام و پرستش مردم يونان قرار مىگرفتند.
برخى از نويسندگان عقيده دارند كه علت به وجود آمدن خرافات و افسانهها در بين انسانهاى تاريخ باستان را بايد در شكل زندگى اقتصادى آنها جستجو كرد. به نظر اين نويسندگان، اساس و پايه تمدنهاى باستان بر فعاليتهاى كشاورزى قرار داشت؛ از اين رو، وضعيت اقليمى در نزد آنها از اهميت زيادى برخوردار بود. خورشيد كه منبع نور و گرما بود، در آسمان قرار داشت و باران نيز از آسمان فرو مىباريد؛ از اين رو، جهان بالا و فضاى آسمانى از تقدّس و احترام خاصى برخوردار گرديد. «٣» وجود اين ارتباط مقدس بين آسمان و زمين باعث شد تا مردم علّت وقوع حوادث زمينى را در آسمان جستجو كنند. از اين ميان، عدهاى بر آن شدند تا به مطالعه آسمان و