خمينى (ره) راجع به قدرت بالاى اسلام چنين فرمود:
«اين قدرت اسلام بود كه همه را با هم همصدا كرد ... وپيروز شد ... اسلام اين كار را (انقلاب) انجام داد مگر غيراز اسلام مى‌توانست يك مملكتى را از اول تا آخر از بچه تا بزرگ بسيج كند براى يك مطلب.» «١» هر چند موسسه‌هاى چاپى و چاپخانه‌ها محصول تمدن غرب است، ولى همين تسهيلات چاپ در احياى آثار و فرهنگ اسلامى نقش بزرگى ايفا كردند. انتشار روزنامه‌ها و مجله‌ها و آشنايى با علوم جديد به انديشمندان اسلامى فرصت داد تالايه هاى غير اسلامى و سنتى را بشكنند و مذهب را از خرافات پاك كنند.
عدم موفقيت نهادهاى غربى در كشورهاى اسلامى نيز از جمله علل پيدايش اين نهضتهاست. نهادهايى مثل دموكراسى، حزب و ... كه دستاورد تمدن غربى بودند، در كشورهاى اسلامى فاجعه به بار آوردند. با نام دموكراسى ديكتاتورترين افراد در رأس امور قرار گرفتند. احزاب به شيوه غربى و عملكرد منفى آنها و اختلافاتى كه در جامعه به وجود آوردند باعث شد، مردم از دست آنها به ستوه آيند، صنعت مونتاژ باعث نابودى كشاورزى شد، فساد ادارى، از هم پاشيدگى اجتماعى را به دنبال داشت. و ... اين موارد باعث گرديد كه مردم به ارزشهاى مذهبى و سنتى خود گرايش پيدا كنند و «٢» پيشگامان و انديشمندان نهضتهاى بازگشت به خويشتن‌ الف- سيد جمال الدين اسد آبادى‌ يكى از كسانى كه در مورد بيدارى كشورهاى اسلامى چاره جويى كرده، سيدجمال است. نهضت او هم فكرى و هم اجتماعى بود. اين درد از نظر او نفوذ استعمار غرب، نفوذ عقايد خرافى، استبداد حكام و بى خبرى مسلمانان از كاروان علم وتمدن و ... بود.
چاره درد را نيز بازگشت به اسلام نخستين، دور ريختن خرافات، ايمان و اعتقاد به مكتب، مجهز شدن به علوم و فنون جديد، مبارزه با استعمار خارجى (اعم از سياسى،