خلاصه‌ براى رسيدن به توسعه، ابتدا بايد با ويژگيهاى كشورهاى عقب نگه داشته شده آشنا شد. از ويژگيهاى كشورهاى عقب مانده، وابستگى سياسى، فرهنگى آنهاست كه بايد با هجوم همه جانبه عليه سياستهاى استعمارى حاكم بر جامعه و برانداختن آن و اتكا بر فرهنگ خود و بالابردن دانش عمومى، زمينه را براى رسيدن به استقلال همه جانبه فراهم كرد؛ البته در اين راه مشكلات فراوانى وجود دارد كه بايد با تك تك آنها مبارزه نمود.
از ديگر ويژگيهاى كشورهاى عقب مانده وابستگى اقتصادى آنهاست. مهمترين مشخصه‌هاى وابستگى اقتصادى وابستگى مالى (بازرگانى) تكنولوژى و فنى است. بدهى كشورهاى توسعه نيافته بقدرى زياد است كه بيشتر اين كشورها حتى قادر نيستند بهره‌وام دريافتى خود را پرداخت كنند.
همچنين اين كشورها به خاطر تك محصولى بودن سهمى در تجارت و بازرگانى جهانى ندارند؛ چرا كه قادر نيستند به تنهايى حتى براى كالاى خود قيمت تعيين كنند.
وابستگى تكنولوژى به جهان صنعتى نيزاز مشخصه هاى كشورهاى عقب مانده است؛ تكنولوژى وارداتى اغلب سرمايه‌بر بوده و صادركنندگان تكنولوژى هرگز به فكر انتقال دانش آن نيستند.
كشور هاى توسعه نيافته خصوصيات زياد ديگرى مثل پايين بودن سطح درآمدها، پايين بودن بهره‌ورى كار، نرخ بالاى رشد جميعت، رشد خدمات و ... دارند.
پرسش‌ ١- ويژگيهاى كشورهاى عقب مانده را برشماريد.
٢- آيا با وجود خود باختگى فرهنگى، مى توان به توسعه اقتصادى- اجتماعى دست يافت؟
٣- وابستگى مالى و تكنولوژى را به طور كامل توضيح دهيد.
٤- براى رهايى از وابستگى اقتصادى، چه راههايى را پيشنهاد مى‌كنيد.؟
٥- علت پايين بودن بهره‌ورى كار در كشورهاى عقب مانده چيست.؟