دانش اجتماعى(2)

دانش اجتماعى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٠

نظام سرمايه‌دارى است كه امروزه بر بيشتر كشورهاى غربى حاكم است. نظام سرمايه‌دارى، مبتنى بر يك تئورى اقتصادى است كه بر اصولى چون: مالكيت خصوصى، رقابت آزاد اقتصادى و تجارى، قانون عرضه و تقاضا و عدم مداخله دولت در امور اقتصادى استوار است. «١» شكل گيرى مكتب كاپيتاليسم به تحولات ايجاد شده در اروپا در قرنهاى پانزده و شانزده ميلادى باز مى‌گردد، ولى در قرن نوزدهم ميلادى هنگامى كه نظام سرمايه‌دارى بر بيشتر جوامع اروپايى حاكم شد، اين مكتب به اوج تكامل خود رسيد. در اين ايام، سرمايه‌داران بزرگ با به دست گرفتن قدرت سياسى و اجراى اصول مكتب كاپيتاليسم توانستند به بسيارى از نقاط جهان مسلط شوند.
در مكتب كاپيتاليسم مالكيت فردى از اهميت بسيار زيادى برخوردار است و از اين نظر با مكتب سوسياليسم تفاوتى اساسى دارد. در جوامع كاپيتاليستى افرادى كه در امور اقتصادى فعاليت مى‌كنند، از حقوق و امتيازات ويژه‌اى برخوردارند، آنها حق انتخاب شغل دارند و مى‌توانند از اوقات خود به هر شكلى كه مايل هستند استفاده كنند. اما در جوامع سوسياليستى همه كسانى كه در امور اقتصادى فعال هستند، براى دولت كارى مى‌كنند و بطور كلى همه امور در اختيار و كنترل دولت است. «٢» يكى ديگر از ويژگيهاى مكتب كاپيتاليسم، «سودجويى» است. از ديدگاه اين مكتب هر گونه فعاليت اقتصادى بايد سودآورى داشته باشد و بطور كلى، هدف اصلى اين مكتب و نظام سياسى- اقتصادى مبتنى بر آن، كسب سود بيشتر است. سودهاى به دست آمده نيز بايد دوباره سرمايه‌گذارى شود تا در سايه آن به منافع بيشترى دسترسى پيدا كنند. در نظام سرمايه‌دارى، اگر كسى از تمام امكانات موجود براى به دست آوردن بيشترين سود استفاده نكند، به وسيله رقباى اقتصادى خود از ميدان خارج خواهد شد. «٣»