خلاصه‌ يكى از مسائلى كه در عصر حاضر بويژه پس از پيروزى انقلاب اسلامى و حاكميت نظام مبتنى بر ولايت فقيه در ايران، اذهان بسيارى از افراد را به خود مشغول ساخت، عبارت است از اينكه آيا حكومت اسلامى و نظام ولايت فقيه مى‌تواند با دموكراسى همسويى داشته باشد يا نه؟
از آنجا كه يكى از اصول بنيادين دموكراسى به مفهوم غربى «اومانيسم» يا «انسان مدارى» و خواست و آزادى فرد انسانى است، اين نگرش به انسان مو رد تاييد اسلام نيست.
در نظام حكومتى اسلام، با آنكه انسان به عنوان جانشين خدا مطرح بوده و خواست و نيازهاى واقعى و فطرى او بطور كامل مورد توجه قرار گرفته، «خدا محورى» در همه جا حاكم است و خواست و آزادى انسانها نيز بايد در اين راستا و در ارتباط با خدا توجيه و تأمين گردد.
مردم در حكومت اسلامى، هم در اصل تحقق ولايت و حكومت مشاركت دارند و هم در مشروعيت نظام اسلامى به ايفاى نقش خويش مى‌پردازند. شيوه‌هاى مشاركت مردم در حكومت اسلامى عبارت است از اصل مشورت، نظارت همگانى، (امر به معروف و نهى از منكر) و انتخابات و همه پرسى.
اصل مشورت در كليه امور مهم جامعه و حكومت مورد تأكيد است. در نظارت همگانى، مسلمانان بايد نخست به «معروف و منكر» آگاهى يا بند و آنگاه به وظيفه نظارت عمل كنند.
امت اسلامى با شركت در انتخابات و همه پرسى- حسب مورد- و تعيين شكل نظام يا نماينده خويش بطور عملى در امور سياسى خود و در نظام حكومتى دخالت مى‌نمايند.
پرسش‌ ١- اصل انسان محورى (اومانيسم) را در دموكراسى غربى بيان كنيد.
٢- خواست اكثريت در حكومت اسلامى تا چه ميزانى مورد توجه است؟
٣- نقش مردم در حكومت اسلامى را بنويسيد.
٤- شيوه هاى مشاركت مردم در حكومت اسلامى را توضيح دهيد.
٥- آثار مشورت با ديگران را بيان نماييد.
٦- نقش بيعت در حكومت اسلامى چگونه است؟