دانش اجتماعى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٢
محتواى قرآن نيز انديشمندان را به شگفتى واداشته است. «آدموند بورل» شخصيت سياسى انگلستان مىگويد:
«قرآن يا قانون محمّدى (ص)، كه شامل تمام طبقات اجتماع گرديده و آنها را به يكديگر پيوند مىدهد، قانونى است كه به عالىترين نظام قضايى و بهترين روش علمى و بزرگترين رسم قانون گذارى ترتيب و تنظيم يافته است.» «١» ج- اعتدال اسلام بطور كلى، تندروى و كندروى در هر زمينهاى به شكست و نابودى منتهى مىشود؛ هم سختگيرى بيش از حدّ و هم بىتفاوتى و چشمپوشى زياد هر دو ناصوابند. اسلام مكتبى است كه هم خود در تمام زمينهها اعتدال را رعايت كرده و هم پيروان خود را به عنوان امّت وسط و ميانه «٢» معرّفى كرده و از آنان خواسته است كه اعتدال را رعايت كنند. «٣» در آيين اسلام نه از خواستههاى مادّى و دنيوى انسانها به خاطر آخرت صرف نظر شده و نه آخرت فداى دنيا گشته است، نه فرد قربانى اجتماع مىشود و نه جامعه فداى خواستههاى بىحد و حصر افراد مىگردد، نه آنارشيسم و هرج و مرج در آن راه دارد و نه ديكتاتورى و خود محورى دولتمردان، نه آزادى و بىبند و بارى جنسى را تأييد مىكند و نه زير پا گذاشتن و ناديده گرفتن آن را، نه عقل و خرد بشرى را ردّ مىكند و نه آن را به جاى وحى آسمانى قرار مىدهد «٤» بلكه در همه موارد ياد شده و مسائل بىشمار ديگر، با واقع نگرى و دور از احساسات زودگذر و با رعايت اعتدال راه صحيح به كارگيرى امكانات مادى و معنوى را براى تأمين سعادت دنيا و آخرت فردى و اجتماعى ارائه مىكند. «ايليوسن ژرمانس» مستشرق و استاد دانشگاه بوداپست مىنويسد:
اسلام در مقابل انسان يك راه معتدلى را باز مىكند؛ نه روح را از بدن جدا مىكند و نه بدن را از روح.» «٥» د- تحرك و انحطاط پذيرى قوانين اسلام عدم موفّقيت و شكست هر مكتبى به دليل قابل اجرا نبودن مقرّرات و قوانين آن در