دانش اجتماعى(2)

دانش اجتماعى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥١

زمينه‌هاى پيدايش مكتب كاپيتاليسم‌ در مورد چگونگى پيدايش مكتب كاپيتاليسم و نظام سرمايه‌دارى ديدگاههاى مختلفى وجود دارد. در اينجا به بررسى دو ديدگاه مهم مى‌پردازيم.
الف- ديدگاه «ماكس وبر» «ماكس وبر» جامعه شناس مشهور آلمانى در كتابى تحت عنوان «اخلاق پروتستان و روح سرمايه دارى» به بررسى چگونگى پيدايش نظام سرمايه‌دارى مى‌پردازد. از نظر ماكس وبر نهضت اصلاح دين- كه باعث ايجاد شكاف بزرگى در مسيحيت و تقسيم آن به دو مذهب كاتوليك و پروتستان شد- تغييرى اساسى در نحوه نگرش مسيحيان پروتستان به مسائل اقتصادى ايجاد كرد. تعاليم دينى مذهب پروتستان توجه خاصى به فعاليت اقتصادى داشت؛ در حالى كه در مذهب كاتوليك كسب ثروت و پرداختن به مشاغلى چون تجارت، مغاير با دين مسيحيت شمرده مى‌شد. «١» بر اساس آموزشهاى «ژان كالوين» يكى از رهبران مذهب پروتستان، سرنوشت هر انسانى از قبل به وسيله خداوند مشخص شده است؛ برخى از مردم جزو گروه برگزيدگان هستند و برخى ديگر اهل دوزخ. به عقيده كالوين برگزيدگان خداوند بايد در دنيا از زندگى خوبى برخوردار باشند؛ زيرا بنده برگزيده خدا در همه امور بايد موفق باشد.
بدين ترتيب، اين سؤال براى پيروان مذهب پروتستان ايجاد شد كه آيا آنها نيز يكى از بندگان برگزيده خدا هستند و چگونه مى‌توانند از برگزيده بودن خود اطمينان حاصل كنند. «٢» عقايد كالوين باعث شد تا پيروان او براى نشان دادن اين مسأله كه آنها نيز از جمله برگزيدگان هستند، به فعاليتهاى دنيوى روى آورند. آنها تنها از اين طريق مى‌توانستند به موفقيتهاى اجتماعى و اقتصادى دست يابند و اطمينان حاصل كنند كه برگزيده خداوند هستند. بدين ترتيب فعاليتهاى اقتصادى گسترش يافت و طبقه جديدى كه داراى ثروت‌