عبداللَّه صائب براى تهييج مردم و ابراز احساسات درونى خويش، فرياد برآورد: «اگر فاطمه عليها السلام زنده بود و سر بريده حسين را مى‌ديد، بر او مى‌گريست» و سپس بين او و فرماندار مدينه مشاجره‌اى در گرفت.» «١»
اسماء، دختر عقيل بن ابى طالب، با عده‌اى از زنان هاشمى به مزار پيامبر صلى الله عليه و آله رفتند و گريستند و رو به مهاجران و انصار گفت: «اگر پيامبر در قيامت بگويد چرا خاندان او را واگذاشتيد و به دست ستمكاران حاكم سپرديد، چه خواهيد گفت؟ آن روز شفيعى در پيشگاه خدا نخواهيد داشت و هيچ كس بهانه و عذرتان را نخواهد پذيرفت.» همه گريستند و تا آن روز، آن همه مرد و زن گريان ديده نشده بود. «٢»
امّ البنين، همسر اميرالمومنين عليه السلام، مجلس عزايى ترتيب داد كه همه زنان بنى‌هاشم در آن جمع بودند و ام سلمه، همسر سال‌خورده پيامبر (ص)، مى‌گريست و قاتلين امام‌حسين عليه السلام را نفرين مى‌كرد. «٣»
عبداللَّه بن جعفر طيّار، شوهر زينب كبرى‌ عليها السلام نيز مجلس عزاى مردانه گرفت ودر نطقى براى سوگواران گفت: «سپاس خداى را كه اگر نتوانستم دوشادوش حسين عليه السلام در شمار ياران او باشم، پسرم او را همراهى كرد و با او به شهادت رسيد.» «٤»
اقامه عزاى امام‌حسين عليه السلام و تأثير آن در بيدارى مردم‌
يكى از عوامل مهمّى كه در آگاهى مسلمانان و زمينه‌سازى قيام‌ها و حركت‌ها نقش داشت، تلاش‌هاى ائمّه دين و پيشوايان معصوم عليهم السلام در