پيامدهاى عاشورا - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٤

خانه كعبه و دريافت خبر مرگ يزيد، رسماً خود را به عنوان خليفه مسلمانان اعلام كرد و علناً براى خويش از مردم بيعت گرفت. «١»
با اين‌كه شهادت امام‌حسين عليه السلام عامل اصلى اين جنبش بود، امّا ابن‌زبير از اين موقعيّت پيش‌آمده به نفع خود استفاده كرد. بنابراين، در واقع نمى‌توان قيام ابن‌زبير را به قيام امام‌حسين عليه السلام منسوب دانست؛ زيرا او خود را از امام عليه السلام جدا مى‌داشت و پيش از برپايى قيام امام‌حسين عليه السلام، مانع از به‌حكومت‌رسيدن حضرت شده بود. امّا چون امام عليه السلام در نظر مردم محترم بود و امكان هر گونه رقابتى از جانب ابن‌زبير با حضرتش در ميان نبود، در نتيجه، ابن‌زبير مى‌بايست صبر مى‌كرد و به انتظار فراهم شدن شرايط مناسب مى‌نشست.
وى سخت مى‌كوشيد تا امام عليه السلام را هر چه زودتر به سوى كوفيان گسيل دارد؛ زيرا حضور امام عليه السلام در خاك حجاز براى ابن‌زبير سنگين بود و حجاز مى‌خواست فقط با امام عليه السلام بيعت كند. امام نيز به اين مسأله واقف بود، امّا ترجيح داد به عراق برود و در آن‌جا قيام تاريخى خود را اعلام دارد؛ زيرا قيام آن حضرت براى نابودى ظلم و سركشى رژيم اموى و برقرارى عدالت و برپايى حكومت اسلامى بود. «٢»
به اين دليل، ابن‌زبير در حجاز ماند و شاهد رويدادها بود تا امام‌حسين عليه السلام از مكّه خارج شد. در اين موقع ابن‌عباس، سياستمدار بزرگ به ابن‌زبير گفت: «خَلَا الْجَوُّ وَاللَّهِ لَكَ يَابْنَ الزُّبَيْرِ» «٣»
(يعنى: پسر زبير، به‌