آن نبود، بلكه پرچم جنبش به مكّه انتقال يافت و در آن شهر، مردم قيام عظيم‌ترى به راه انداختند.
ب- قيام در مكّه‌
انعكاس قيام عاشورا در مكّه و سخنرانى عبداللَّه ابن‌زبير
طبرى در تاريخش و ابن‌اثير در كامل مى‌نويسد:
خبر شهادت امام‌حسين و فاجعه كربلا مكّه را تكان داد. ابن‌زبير، كه منتظر چنين فرصتى بود، مردم را به گرد خويش جمع كرد و براى او بهترين موقعيّت در استفاده از احساسات مردم به نفع خويش بود.
او برخاست و خطبه‌اى ايراد نمود و رسماً قيام مكّه را بر ضدّ امويان اعلام كرد. او در سخنرانى‌اش، كه ضمن آن مردم عراق، خصوصاً كوفه، را به شدّت سرزنش كرد، پس از حمد و ثناى الهى و درود بر پيامبر صلى الله عليه و آله چنين گفت: «... مردم عراق مردمى نابكار و مكّارند، جز كمى از آنان، و اهل كوفه، بدترين آنانند. آنان حسين عليه السلام را دعوت كردند تا او را يارى دهند و به حكومتش رسانند. او به سوى آنان شتافت، امّا آنان بر او شوريدند و پيشنهاد تسليم‌شدن او را به ابن‌زياد دادند يا در غير اين صورت، با او به جنگ برخيزند.
به خدا سوگند، با وجود آن كه حسين و يارانش در مقابل آنان اندك بودند و كسى غيب نمى‌دانست و پايان كار را پيش‌بينى نمى‌كرد كه حسين كشته خواهد شد، لكن حسين مرگ با عزّت را بر زندگى در مذلّت ترجيح داد. خداوند حسين را رحمت كند و قاتلان او را به‌