پيامدهاى عاشورا - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠٣

مورد عتاب واقع شد، از خدمات خودش در راه استقرار خلافت عبّاسى سخن راند و كوشش كرد با يادآورى خدمات خويش، منصور را رام كند.
منصور پاسخ داد: «اگر كنيزى به اين امر دعوت مى‌كرد، موفّق مى‌شد و اگر تو به نيروى خودت مى‌خواستى قيام كنى، از عهده يك نفر هم برنمى‌آمدى!» «١»
هر چند در بيان منصور قدرى مبالغه وجود دارد، اما واقعيت است و به همين دليل، منصور توانست ابومسلم را از اوج عزّت و قدرتش پايين بكشد و آب هم از آب تكان نخورد.
در اينجا ذكر اين نكته لازم است كه عبّاسيان با تحريك احساسات اسلامى ايرانيان، قيام را رهبرى كردند و آن جا هم با قرائت آيه «اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلُونَ بِا نَّه م ظُلموا ...»، مظالم امويان را برشمردند، بيش‌تر از مظلوميّت آل محمّد عليهم السلام سخن مى‌گفتند تا مظلوميّت خود ايرانيان. در سال ١٢٩ ه.
ق. روز عيد سعيد فطر، سيه‌جامگان علناً در بلاد ماوراءالنّهر قيام خويش را ضمن خطبه نماز عيد اعلام كردند. نماز عيد را مردى به نام سليمان بن كثير، كه خود، عرب و ظاهراً از دعات عباسيان است خواند. شعار اين قوم، كه هدف آن‌ها را مشخص مى‌كرد، اين آيه كريمه‌بود:
«يَا ا يُّه ا النَّاسُ انَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ انْ ثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا انَّ اكْرَمَكُم عِنْدَاللَّهِ اتْقيكُمْ» «٢»
اى مردم، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را شعبه شعبه و قبيله قبيله قرار داديم تا همديگر را بشناسيد. همانا گرامى‌ترين شما