فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٢ - ز - محمدبن ادريس حلى (م ٥٩٨)

هـ - قطب الدين حيدرى بيهقى

از فقهاى معاصر قطب راوندى در كتاب اصباح الشيعه ، بمصباح الشريعه درباب قضاوت مى نويسد:

قضاوت را كسی میتواند در زمان حضور امام (ع) به دست كیرد كه از طرف امام ظاهر منصوب باشد

ودر زمان غيبت فقهاى شيعه مى توانند قضاوت به حق را عهده دار كردند ودر شرايط تقيه نيزتا آنجا

كه به ريختن خون بی كناهى منجر نشود می توانند بنابر اضطرار عمل نمايند. [١]

وى درباب وصيت نيز عبارت متن «النهايه» شيخ طوسى را آورده ودر مورد وصى خئن وكسى كه

وصيت نكرده رجوع به «الناظر فى امور المسلمين» را لازم دائسته است ودر شرايط غيبت او، نظارت را برعهدة مؤمنان نهاده است [٢]

و - ابن زهره (م ٥٨٨٥)

ابن زهره در كتاب غنية النزوع درباب جهاد بجاى امام وسلطان از وازة امام الاصل استفاده مى كند ومى نويسد:

«جهاد فرض است ... در صورت امر امام اصلى يا كسى كه از جانب وى منصوب است ودر حكم امام

(ع) مى باشد». [٣]

ز - محمدبن ادريس حلى (م ٥٩٨)

حلى در كتاب السرائر در مورد اصلى ثرين مسئله دولت، يعنى توسل به زو وخشنونت در مسائل مربوط به حاكميت پس از نقل نقد شيخ طوسى بر نظريه سيدمرتضى (مبنى بر جواز آن) مى نويسد:

[١]. سلسلة اليتابيع الفقهيه، ج ١١، ص ٢٢٣، ج ١٤١٠.

[٢] . همان، ج ١٢، ص ٢٥٥.

[٣]. همان، ج ٩، ص ١٩٥.