تكامل و طهارت روح (ترجمه التمحيص) - اسكافى، محمد بن همام؛ مترجم عبدالله صالحي - الصفحة ١٣ - ترجمته
معرّفى نويسنده كتاب «التمحيص»
بين بزرگان علم رجال، درايه، حديث و تاريخ اختلاف است، كه آيا مؤلّف كتاب ارزشمند «التمحيص» ابو على محمّد بن نعمان اسكافى است و يا ابو محمّد حسن بن شعبه حرّانى؟.
اين اختلاف چندان اهميّتى ندارد، چون از هر كدام باشد موثّق و مورد اعتماد بزرگان است، پس متن و محتواى كتاب نيز معتبر و مورد قبول است.
بررسى اجمالى موقعيت دو شخصيت بزرگوار، اما «اسكافى»:
او محمّد (كُنيهاش) ابو على، پسر ابو بكر هَمّام، پسر سُهيل كاتب اسكافى است، كه اسكاف منطقهاى است منسوب به طايفه بنى جُنيد، واقع در حومه نهروان، در حوالى بغداد.
نجاشى فرموده است: او از بزرگان و متقدّمين اصحاب ما، داراى منزلتى عظيم و بسيار اهل حديث است ...، ار جمله كتابهاى او «كتاب الأنوار في تاريخ الأئمّه :» است.
[به راستى كه او به دعاى امام عسگرى عَلَيْهِ السَّلَامُ تولّد يافت، همچنان كه] ابوالحسن احمد بن محمد بن موسى از ابو على محمد بن همّام روايت كرده است كه گفت:
پدرم نامهاى براى امام حسن عسگرى عَلَيْهِ السَّلَامُ نوشت و توضيح داد كه فرزند پسرى برايم سالم نمانده است، همچنين توضيح داد كه هم اكنون (همسرم) آبستن است؛ و تقاضا كرد كه حضرت صحت و سلامتى او را از درگاه خداوند طلب نمايد؛ و اين كه خداوند او را پسرى نجيب، از مواليان اهل بيت : قرار دهد.