نقص عضو اصلى كه در عوض عضو مجنى عليه قطع شده، نيست؛ اين عضو جديدى است كه متعلق حق مجنى عليه و مشمول مقابله نمى‌باشد. اين گونه پيوند عضو، نظير موردى است كه شخص متلف، مال ديگرى غير از مال تلف شده را به دست آورد، اين مال ربطى به مال تلف شده كه ذمه متلف به آن مشمول است ندارد و ما در جاى خود به اين نكته اشاره كرده‌ايم.

يك مطلب ديگر ناگفته مانده و آن اينكه اگر مجنى عليه بعد از قصاص، عضو مقطوع خود را پيوند بزند، آيا در اين صورت جانى حق خواهد داشت آن را دوباره جدا كند؟

اشكالى نيست كه آيه شريفه ناظر به حق مجنى عليه بر جانى است نه عكس آن؛ ولى مى‌توان ادعا كرد كه عرفاً از آيه، مقابله فهميده مى‌شود؛ يعنى هرگاه عضو جانى در قبال عضو مجنى عليه باشد، همان عضو مجنى عليه نيز در قبال عضو جانى خواهد بود.

بنابراين وقتى مجنى عليه، عضو جانى را به قصاص قطع كرد، بعد از آن ديگر حق ندارد عضو خود را پيوند بزند و معناى اين سخن آن است كه اگر آن را پيوند زد، جانى حق خواهد داشت آن را قطع كند همان گونه كه او عضو جانى را به قصاص قطع كرده بود.

مقام دوم: روايت خاص مربوط به اين مسأله فقط همان معتبره اسحاق به عمار است كه گذشت. در اينكه ضمير كلمه «فأقاده» به مجنى عليه بر مى‌گردد يا به جانى، دو احتمال وجود دارد:

احتمال نخست: ضمير به كلمه «رجلًا» بر مى‌گردد كه در آغاز كلام سؤال‌كننده آمده است: «إن رجلا قطع أذن ...» و مراد از آن همان جانى است. بر اين پايه، مقصود از «أقاده»، «أقاده به» به معناى «اقتص منه» است؛ يعنى او را به سبب جنايتش قصاص مى‌كنند؛ چنانكه گفته مى‌شود: «أقاد القاتل بالقتيل؛ قاتل در عوض مقتول قصاص شد.» و مقصود از «فأخذ الآخر ...» نيز مجنى عليه است. بر اساس اين احتمال، روايت ناظر به فرضى است كه مجنى عليه بعد از قصاص جانى، گوش خود را پيوند زده باشد.

احتمال دوم: ضمير به كلمه «رجل» در عبارت «من بعض أذن رجل شيئا» بر مى‌گردد كه همان مجنى عليه است. بر اين پايه، مقصود از «أقاد منه» به معناى «اقتص له» است؛ يعنى به خاطر مجنى عليه، جانى را قصاص مى‌كنند، چنانچه گفته مى‌شود: «استقاد الأمير فأقاده منه؛ از امير تقاضاى قصاص كرد و امير به خاطر او، جانى را قصاص كرد.» مقصود از «ديگرى» در عبارت «فأخذ الآخر» نيز جانى است. بر اساس اين احتمال، مورد روايت آنجا است كه جانى بعد از قصاص، گوش خود را پيوند بزند.

سخنان فقها در تفسير اين روايت، روشن نيست اگر چه معناى ظاهر بيشتر آنها، حمل روايت بر احتمال اول است، شايد بدان جهت كه در عبارت «إن رجلا قطع من بعض أذن‌