دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٣ - پژوهشى در باره حكم برخاستن به هنگام ذكر امام مهدىعليه السلام با لقب«قائم»

پژوهشى در باره حكم برخاستن به هنگام ذكر امام مهدى‌عليه السلام با لقب «قائم»

ترديدى نيست كه ابراز ادب و احترام به نام پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و خاندان ايشان، از جمله ايستادن در هنگام بردن نام و يا لقب امام مهدى عليه السلام، نيكو و مشمول اطلاق تعظيم شعائر الهى‌[١] و نشانه تقواى دل است، چنان كه احاديث فراوانى نيز بر رعايت ادب و احترام نسبت به اهل بيت عليهم السلام تأكيد دارند.[٢]

امّا آيا دليل خاصّى براى استحباب قيام و همچنين نهادن دست بر سر به هنگام نام برده شدن از امام مهدى عليه السلام با لقب «قائم» وجود دارد كه بر اساس آن، برخى شيعيان به هنگام ذكر اين لقب، قيام مى‌كنند و برخى علاوه بر قيام، دست خود را بر سر مى‌گذارند؟

به نظر مى‌رسد كه مبناى اين اقدام، دو گزارش است. متن گزارش اوّل كه در كتاب‌ تنقيح المقال‌ آمده، اين گونه است:

روى محمّد بن عبد الجبّار[٣] فى‌ مشكاة الأنوار: أنّ دعبلًا لمّا قرأ قصيدته المعروفة على الرضا عليه السلام و ذكر الحجّة عليه السلام بقوله:

[١].« وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ»؛ كسانى كه شعاير خدا را بزرگ مى‌شمارند، اين نشان پرهيزگارى‌دلهاست»( حج: آيه ٣٢).

[٢]. ر. ك: اهل البيت در قرآن و حديث: ص ٣٧٧( بخش هشتم؛ حقوق اهل البيت/ فصل سوم/ گراميداشت).

[٣]. منظور، شيخ محمّد بن عبد الجبّار البحرانى( م ق ١٣ ق) است( ر. ك: الذريعة: ج ٢١ ص ٥٤، الغدير: ج ٢ ص ٣٦١). نيز، ر. ك: مؤجج الحزان، عبد الرضا بن محمّد الاوالى البحرينى.