پيش از بررسى گزارش‌هاى مرتبط با شخصيت مادر امام مهدى عليه السلام، توجّه به اين نكته ضرورى است كه پيشگويى‌هاى مكرّر اهل بيت عليهم السلام از انقلاب جهانى توسّط فرزند امام عسكرى عليه السلام موجب گرديد كه دستگاه خلافت به شدّت، آن امام را تحت مراقبت قرار دهد تا راه هر گونه خطر احتمالى را از ناحيه فرزنددار شدن ايشان مسدود نمايد.

برخى از گزارش‌ها حاكى اند كه پس از شهادت امام عسكرى عليه السلام، يكى از كنيزان ايشان ادّعاى باردار بودن نموده و تا ثابت شدن درست نبودن ادّعايش، مدّتى تحت نظر مأموران حكومت بوده است.[١]

[١]. زمان وفات امام عسكرى عليه السلام كه نزديك شد، ايشان‌[ به عثمان بن سعيد] دستور داد كه شيعيان را گرد آورد و به آنها اطلاع داد كه پس از خود، زمام امر امامت، به دست فرزندش است و ابو محمّد عثمان بن سعيد عمرى، وكيل، رابط و سفير او در ميان شيعيان خواهد بود و هر كس كه با وى( امام مهدى) كار دارد، همان طور كه در زمان حيات امام‌[ عسكرى‌] به ابو محمّد مراجعه مى‌كرده، بايد به او رجوع كند. بعد هم كنيزهاى خود را تحويل وى داد.

وقتى امام عسكرى عليه السلام در گذشت، برادر ايشان، جعفر، سخن گفت و براى خود ادّعاى امامت كرد و وجهى را براى معتمد فرستاد كه آوازه‌اش پيچيد؛ امّا معتمد توجّهى به وى نكرد. وزير معتمد به جعفر گفت: متوكّل و ديگران در پى نابودى راز برادرت بودند؛ امّا برايشان ممكن نشد. پس، تو هر چه در توان دارى، پيروان او را جذب كن. وقتى جعفر به اهدافش دست نيافت، در باره كنيزان برادرش سعايت كرد و گفت: در ميان اين كنيزها، كنيز باردارى وجود دارد كه اگر بچّه‌اش را به دنيا بياورد، دولت شما با دست او از بين مى‌رود. معتمد به دنبال عثمان بن سعيد فرستاد و به او دستور داد كه كنيزها را به خانه قاضى يا كسانى ببرد تا آنها كنيزها را بررسى و اعلام كنند كه بچّه‌دار نيستند. عثمان آنها را تحويل قاضى داد و قاضى، آنان را به مدّت يك سال نزد خود نگاه داشت و بعد از آن كه چيزى به دست نياورد، آنها را به عثمان برگرداند. پسر مورد نظر، شش سال- و گفته‌اند: پنج سال، و بلكه چهار سال- پيش متولّد شده بود و پدرش او را به شيعيان خود نشان داده و معرّفى كرده و گفته بود كه اين، همان پسر مورد نظر است. وقتى عثمان بن سعيد، كنيزها را تحويل گرفت، مادر امام زمان عليه السلام هم در ميان آنها بود و آنها را به بغداد برد( المقنع فى الإمامة، عبيد اللَّه بن عبد اللَّه اسدآبادى: ص ١٤٦). گفتنى است كه اين جريان، سبب طولانى شدن زمان و كم‌رنگ شدن حساسيت دستگاه حاكم شد. به نظر مى‌رسد كه اين اقدام، عامدانه و براى حفاظت از مادر امام مهدى عليه السلام صورت گرفته باشد( ر. ك: كمال الدين: ص ٤٧٤ ح ٢٥ و دلائل الإمامة: ص ٤٢٤).