دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢٢ - توضيحى در باره كنيه«ابا صالح»

توضيحى در باره كنيه «ابا صالح»

توضيحى در باره كنيه «ابا صالح»

يكى از كنيه‌هايى كه امام مهدى عليه السلام بِدان شهرت يافته، «ابا صالح» است؛ امّا در هيچ يك از منابع كهنِ حديثى و تاريخى، چنين لقبى براى ايشان يافت نشد.

آنچه در برخى از احاديث آمده، عنوان «صالح» يا «ابا صالح» براى راه‌نماى گم‌شدگان در بيابان است. متن حديثى كه از امام صادق عليه السلام روايت شده، اين است:

إذا ضَلَلتَ عَنِ الطَّريقِ فَنادِ: يا صالِحُ- أو يا أبا صالِحٍ- أرشِدونا إلَى الطَّريقِ يَرحَمْكُمُ اللَّهُ![١]

هر گاه راه را گم كردى، صدا بزن «يا صالح!» يا بگو: «يا أبا صالح!» راه را به ما نشان دهيد. خداوند، شما را رحمت كند!».

و رُوِىَ: أنَّ البَّرَ مُوَكَّلٌ بِهِ صالِحٌ وَ البَحرَ مُوَكَّلٌ بِهِ حَمزَةُ.[٢]

روايت شده است كه بخش خشكى زمين به صالح سپرده شده است وبخش دريايى آن، در حمايت حمزه قرار گرفته است.

اين دوحديث را شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه‌ نقل كرده؛ ولى نه او و نه هيچ يك از شارحان اين كتاب، لقب ياد شده را بر امام مهدى عليه السلام تطبيق نكرده‌اند.

همچنين سيّد ابن طاووس و جزائرى گفته‌اند كه «صالح»، جنّى است كه وظيفه‌اش امدادرسانى به كسانى است كه راه را گُم كرده‌اند.[٣]

[١]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ٢ ص ٢٩٨ ح ٢٥٠٦.

[٢]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ٢ ص ٢٩٨ ح ٢٥٠٧.

[٣]. الأمان من أخطار الأسفار: ص ١٢٣، التحفة السنّية( مخطوط): ص ٣٤٣.