دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠١ - آيا مادر امام عليه السلام، نواده پادشاه روم بوده است؟

٦. بشر بن سليمان، راوى اصلى واقعه، نيز مجهول است.

٧. با توجّه به مطالب گفته شده، سند اين روايت معتبر و مورد وثوق و اعتماد نيست؛ ولى دليلى بر انكار آن نيز وجود ندارد.

٨. برخى اين شبهه را مطرح كرده‌اند كه: در سال‌هاى جوانىِ امام عسكرى عليه السلام، جنگى فراگير بين مسلمانان و روميان رخ نداده است كه منجر به اسير شدن آنان و بويژه نوه پادشاه روم گردد.[١]

اين اشكال وارد نيست؛ زيرا در بين سال‌هاى ٢٤٥- ٢٥٤، جنگ‌ها و درگيرى‌هاى متفاوتى بين مسلمانان و روميان گزارش شده است. در كتاب‌هاى‌ الكامل فى التاريخ‌ و تاريخ ابن خلدون‌ نيز اين گزارش‌ها به چشم مى‌آيند.[٢] دو درگيرى مهم در سال‌هاى ٢٤٩ و ٢٥٣ هجرى، از جمله رخدادهايى اند كه مى‌توانند زمينه‌ساز موضوع اسارت شمارى از روميان باشند.

گفتنى است ظاهر گزارش موجود در كمال الدين‌ نوشته شيخ صدوق و الغيبة تأليف شيخ طوسى، آن است كه نرجس خاتون، ناشناس از قصر فرار كرده و خود را

[١]. تاريخ سياسى عصر غيبت امام دوازدهم، جاسم محمّد حسين، ترجمه محمّدتقى آية اللهى: ص ١١٥.

[٢]. ر. ك: تاريخ ابن خلدون: ج ٣ ص ٣٤٧( حوادث سال ٢٤٥ و ٢٤٦)، تاريخ اليعقوبى: ج ٢ ص ٤٩٦( حوادث‌سال ٢٤٩) و ص ٥٠١( حوادث سال ٢٥٣)، المنتظم: ج ١٢ ص ٨( حوادث سال ٢٤٨).