دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣١٩ - ٣/ ٣ كنيههاى امامعليه السلام

آمد و كنيه‌اش را ابو القاسم نهادند. به او ابو جعفر هم گفته شده و لقب او مهدى است. او حجّت خداى عز و جل در زمينش و بر همه خلقش است.[١]

٤٠٢. كشف الغمّة- به نقل از موسى-: سَرورم امام صادق عليه السلام فرمود: «جانشين شايسته، از نسل من است و مهدى اوست. نامش محمّد و كنيه‌اش ابو القاسم است. در آخر الزمان خروج مى‌كند و مادرش صقيل نام دارد».[٢]

٤٠٣. الغيبة، نعمانى- به نقل از ابو حمزه ثمالى-: امام باقر عليه السلام فرمود: «پدر و مادرم فداى كسى كه همنام و هم‌كنيه من و نسل هفتم من است!».[٣]

٤٠٤. كمال الدين‌- به نقل از عيسى خشّاب-: به امام حسين عليه السلام گفتم: تو صاحب اين امر (قيام نهايى) هستى؟

فرمود: «نه؛ بلكه صاحب امر، رانده آواره، انتقام گيرنده خون پدر و هم‌كنيه عموى خويش است»[٤].[٥]

[١]. كمال الدين: ص ٤٧٤، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ١٦ ح ٢٣.

[٢]. كشف الغمّة: ج ٣ ص ٢٦٥، مجموعة نفيسة( تاريخ مواليد الأئمّة): ص ٤٤، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ٢٤ ح ٣٧.

[٣]. الغيبة، نعمانى: ص ٨٦ ح ١٧، تأويل الآيات الظاهرة: ج ١ ص ٢٠٢ ح ١١، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ١٣٩ ح ١٣. براى ديدن همه حديث، ر. ك: همين دانش‌نامه: ص ١٤٦ ح ٢٩٣.

[٤]. نام عموى امام مهدى عليه السلام، جعفر است؛ ولى در متون روايى و تاريخى، كنيه« جعفر» براى امام نيامده است. از اين رو مى‌توان گفت: مقصود، آن است كه بخش اصلى كنيه كه تركيب« اب» و« امّ» با اسم است، از نام عموى ايشان، يعنى جعفر گرفته شده، و احتمال ديگر، يكسان بودن كنيه امام با كنيه عمويش است. برخى نيز گفته‌اند واژه« المَكْنىّ» در اين روايت، با تشديد ياء و نه نون خوانده مى‌شود كه به معناى مخفى بودن به دليل ناجوان‌مردى عمويش است. اين احتمال، هر چند دليل قاطعى ندارد، امّا با متن روايت سازگار است؛ زيرا روايت در صدد بيان رنج‌ها و سختى‌هاى امام مهدى عليه السلام و نه نام و كنيه اوست.

[٥]. كمال الدين: ص ٣١٨ ح ٥، دلائل الإمامة: ص ٥٣٠ ح ٥٠٧، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ١٣٣ ح ٦. نيز، ر. ك: كمال الدين: ص ٤٣٢ ح ١١، الغيبة، نعمانى: ص ١٧٩ ح ٢٤.