دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣١٣ - دو بررسى اقوال

صاحِبُ هذَا الأَمرِ، لا يُسَمّيهِ بِاسمِهِ إلّاكافِرٌ.[١]

صاحب اين امر را جز كافر به نام نمى‌خواند.

سَمِعتُ أبَا الحَسَنِ الرِّضا عليه السلام يَقولُ- وَ سُئِلَ عَنِ القائِمِ- فَقالَ: لا يُرى‌ جِسمُهُ، وَ لا يُسَمَّى اسمُهُ.[٢]

از امام رضا عليه السلام در باره قائم عليه السلام پرسيدند. فرمود: «پيكرش ديده نمى‌شود و نامش برده نمى‌شود».

حتّى در برخى موارد، كنيه امام عسكرى عليه السلام با عنوان «ابو محمّد»[٣] ذكر شده؛ ولى نام امام عليه السلام ذكر نشده است.[٤]

بنا بر اين، روايات نهى از تسميه، تنها شامل اسم اصلى امام عليه السلام مى‌گردد و ساير لقب‌ها و كنيه‌ها را در بر نمى‌گيرد. البتّه روشن است كه در هنگام مفسده و خوف، اشاره به امام مهدى عليه السلام و ديگر امامان و اشخاص به هر گونه لفظ و فعلى ممنوع است. اين حرمت، اختصاص به نام امام مهدى عليه السلام ندارد و تمام موارد را شامل مى‌شود.

دو. بررسى اقوال‌

مهم‌ترين موضعگيرى از جانب شيخ حرّ عاملى و محدّث نورى صورت گرفته‌

[١]. ر. ك: ص ٢٩٦ ح ٣٨٩.

[٢]. ر. ك: ص ٢٩٦ ح ٣٩٠.

[٣]. ر. ك: ص ٢٧٣( تبريك تولد امام عليه السلام).

[٤]. در حديثى از عبد اللَّه بن جعفر آمده است كه مى‌گويد: به او( ابو عمرو، وكيل دوم امام عليه السلام) گفتم: تو جانشين ابو محمّد( امام عسكرى عليه السلام) را ديده‌اى؟ گفت: آرى، به خدا، و گردنش مانند اين بود. و با دستش اندازه‌اى را نشان داد. به او گفتم: يك سؤال مانده است. به من گفت: بگو. گفتم: نام او چيست؟ گفت: بر شما حرام است كه از آن بپرسيد، و اين را من از خودم نمى‌گويم؛ زيرا من نمى‌توانم چيزى را حرام و حلال كنم؛ بلكه اين حكمِ امام است. خليفه عبّاسى مى‌پندارد كه ابو محمّد در گذشته و فرزندى از خود بر جاى ننهاده است( ر. ك: ص ٢٩٨ ح ٣٩٢). اصحاب امام صادق عليه السلام از ايشان مى‌پرسند: مهدى از نسل تو، كيست؟ فرمود:« پنجمين فرزند از نسل هفتمين امام. پيكرش ديده نمى‌شود و بردن نامش جايز نيست»( ر. ك: ص ٣٠٠ ح ٣٩٣).