دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٧ - ١ دستهبندى احاديث موجود

پژوهشى در باره نهى از بر زبان آوردن نام امام عصرعليه السلام‌

جواز يا حرمت نام بردن از امام مهدى عليه السلام با نام خاصّ ايشان، از مباحث كهن و درازدامن در جامعه علمى شيعه است. اختلاف روايات و حتّى تعارض آنها در اين باره موجب پديد آمدن نظريّه‌هاى متفاوت، و چرايى اين حكم و توجيه‌هاى ذكر شده براى آن در طول تاريخ شيعه، سبب پديد آمدن اقوال متفاوت عالمان، گشته است.

اكنون به اختصار، به بررسى احاديث واقوال عالمان در اين باره مى‌پردازيم:

١. دسته‌بندى احاديث موجود

احاديث ناظر به اين مطلب در چند گروه مختلف، دسته‌بندى مى‌شوند.

يك. نهى مطلق: گروه اوّل نام بردن از امام مهدى عليه السلام را به طور كلّى و به گونه مطلق، ممنوع شمرده‌اند. از جمله، حديثى است كه امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

صاحِبُ هذَا الأَمرِ، لا يُسَمّيهِ بِاسمِهِ إلّاكافِرٌ.[١]

صاحب اين امر را جز كافر، به نام نمى‌خواند.

دو. نهى تا زمان ظهور: گروهى ديگر از احاديث، ممنوعيت بردن نام خاصّ امام مهدى عليه السلام را تا زمان ظهور ايشان دانسته‌اند. احاديث اين گروه، نتيجه‌اى همانند

[١]. ر. ك: ص ٢٩٦ ح ٣٨٩. اين گزارش، داراى دو سند صحيح است. علّامه مجلسى در باره اين متن نوشته است:« در اين متن، پافشارى زيادى بر ترك نام بردن شده است». ايشان در ادامه، توجيهاتى براى اين متن ذكر مى‌كند كه خالى از تكلّف نيست( ر. ك: مرآة العقول: ج ٤ ص ١٧).