علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٢

الشَّيْطَانَ لَكمْ عَدُوٌّ فَاتخَّذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُواْ حِزْبَهُ لِيَكُونُواْ مِنْ أَصحْابِ السَّعِيرF؛[٢١٤]

اي مردم! وعده خداوند حقّ است. مبادا زندگي دنيا شما را بفريبد و مبادا شيطان
شما را فريب دهد [و به كرم خدا مغرور سازد!] البته شيطان دشمن شماست.
پس او را دشمن بدانيد او فقط حزبش را به اين دعوت مي‌كند كه اهل آتش سوزان [جهنّم] باشند!

نتيجه تکيه اشتباه به رحمت الهي، احساس تنبلي و پوچي است. از نتايج اصلي تنبلي، احساس صلاحيت نداشتن، بي‌اعتمادي به خود و ناتواني است.[٢١٥]

فردي که از معصيت بيمي ندارد و با تنبلي و تکيه نادرست به رحمت الهي پا
در گناه مي‌گذارد، اسير دام دشمن مي‌شود و شيطان او را بر انجام معصيت تشويق
مي‌سازد. امام سجّاد٧ ترک کردن اوامر الهي و ارتکاب مناهي خداوند را نتيجه اين
فعاليت شيطان مي‌داند:

هذَا مَقَام‌... وَ اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِ الشَّيْطَانُ... وَ تَعَاطَي مَا نَهَيْتَ عَنْهُ تَغْرِيراً؛[٢١٦]

اين جايگاه كسي است که ... شيطان بر او برتري يافته و آن‌چه را نهي كرده‌اي از روي غرور و فريفته شدن انجام داده‌ است.

پيروي‌کنندگان از تشويق‌هاي شيطان، وارد وادي گناه مي‌شوند و در حالتي فريب‌خورده دست به معصيت مي‌زنند:

اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ... امْتِهَانِنَا بِمَعْصِيَتِكَ؛[٢١٧]

خدايا! از خوار ساختن ما به عصيان و نافرماني‌ات به تو پناه مي‌بريم.

فراز فوق بيان مي‌کند که انسان با گناه، دچار خواري و ذليل درگاه الهي مي‌شود. کسي که در دام شيطان صيد شود و اسير گمراهي او گردد، چاره‌اي جز فرمان‌برداري ندارد و هر روز سير معنويت خود را دورتر از خدا مي‌بيند.

دوم. سوق دادن به شهوات

شيطان مي‌خواهد از هر راهي بندگان را از مسير پيشرفت معنوي دور کند و به‌سوي گناه

[٢١٤]. فاطر، ٥.

[٢١٥]. نک: اهمال‌کاري، ص٤١.

[٢١٦]. صحيفه سجّاديّه، دعاي ٣١، ص١٤٠.

[٢١٧]. همان، دعاي ١٧، ص٨٦.