علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٣
همچنين ممکن است با عين (لُعَنَة يا لُعْنَة) باشد؛ يعنى كسى كه اخلاقش لعن مردم است يا شيوه او بهگونهاي است که مردم او را لعن ميکنند.[٩]
شيخ بهايي بر اساس قول جناب مبرّد در ادب الكاتب[١٠] مينويسد:
«فُعله» به ضمّ فاء و سكون عين از صفات مفعول است؛ يعنى
فُعْله به معناى
مفعول است و اگر عين مفتوح باشد، فعله از صفات فاعل است؛ يعنى فُعَله به
معناى فاعل است. «رجل هُمْزه» درباره كسى به کار ميرود كه مسخره شده و «رجل
هُمَزَه»
به كسى اطلاق ميشود كه مردم را مسخره ميکند. واژه «لُعْنَة» و «لُعَنَة»
نيز همين ويژگي را دارد.
وي ميافزايد:
من دو وجه «لُغْيَة» و «لُعَنَة» را هنگام قرائت کتاب کافي نزد پدرم _ مرحوم حسين بن عبدالصمد عاملى (٩٨٤ ق) _ شنيدم و به همين دليل بر آنچه در صحاح وجود دارد تكيه نكرده و اعراض كردم. در صحاح جوهرى چنين آمده كه در لغت عرب «فلان لِغيّه» به كسر غين و تشديد ياء، براي ولد زنا استعمال ميشود. عبارت محمد بن يعقوب فيروزآبادى در كتاب قاموس نيز به عبارت جوهري نزديک است كه اين واژه را بهجاي اينکه در مادّه «لغو» در مادّه «لغه» آورده است.[١١]
شيخ بهايي بر سماع از پدرش _ که شاگرد تمامعيار و تماموقت شهيد ثانى بوده _ اصرار دارد. وي بر اين نکته تأکيد ميکند که شنيدن از استاد و مدرّسان حديث در صحّت و سقم احاديث بهويژه ضبط آنها دخالت مستقيم دارد. در گذشته، سماع از استاد اهميت فراواني داشته و يکي از کارهاي رايج در حوزههاي علميه، حديثخواني بوده است. به گفته مرحوم فخرالدين حلي، پدرش _ علامه حلي _ بسياري از کتابهاي اصحاب اماميه را براي او خوانده است.[١٢]
تا دروان شيخ بهايي نيز درسي مانند درسهاي خارج امروزي مرسوم نبود، بلکه درس خارج در قالب حديثخواني ارائه ميشد؛ يعني تهذيب الاحکام بهعنوان يک کتاب حديث خوانده ميشد و درباره احاديث، بحثهاي فقهي مطرح ميکردند.
[٩]. نک: الاربعون حديثا، ص٤٩٤.
[١٠]. ادب الكاتب، يكى از چهار مصدر ادبيّات عرب است.
[١١]. نک: الاربعون حديثا، ص٤٩٥.
[١٢]. نک: ايضاح الفوائد، ج١، ص٩.