علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٧٠

برائت شيطان گاهي به‌صورت عملي است. او پس از سرزنش و برائت لفظي از انسانِ فريب‌خورده، انسان را در گناه خود و غضب الهي تنها مي‌گذارد.

و أَدْبَرَ مُوَلِّياً عَنِّي؛[٢٠٩]

و به من پشت كرد و به راه افتاد.

امام سجّاد٧ فرازهايي را به تلاش بنده براي نزديک شدن به خداوند در زندگي و سعي شيطان براي متوقف ساختن مؤمنان به تصوير کشيده است:

فَأَوْقَعَنِي وَ قَدْ هَرَبْتُ‌ إِلَيْكَ مِنْ صَغَائِرِ ذُنُوبٍ مُوبِقَةٍ، وَ كَبَائِرِ أَعْمَالٍ مُرْدِيَةٍ حَتَّي إِذَا قَارَفْتُ مَعْصِيَتَكَ، وَ اسْتَوْجَبْتُ بِسُوءِ سَعْيِي سَخْطَتَكَ... فَأَصْحَرَنِي لِغَضَبِكَ فَرِيداً، وَ أَخْرَجَنِي إِلَي فِنَاءِ نَقِمَتِكَ طَرِيدا؛[٢١٠]

پس در حالي که از گناهان خرد، هلاک‌كننده و از كارهاي بزرگ تباه‌سازنده بود، به‌سوي تو مي‌گريختم، مرا به زمين زد تا به نافرماني تو نزديک شدم و به بدي كردارم خشم تو را سزاوار گشتم... پس مرا در بيابان گمراهي براي خشمت تنها گذاشت و به درگاه انتقام كيفر تو رانده شده وارد ساخت.

ابليس با فريب‌کاري، انسان را نااميد مي‌کند. اين تلاش شيطان، دوستانه نيست و براي نااميدي انسان از خداوند و زندگي زمينه‌سازي مي‌کند.

د) موانع پيشرفت در عرصه معنويت

مهم‌ترين جزء پيشرفت، عرصه معنويت است. علم، تفکر و زندگي بدون معنويت پوچ و بي‌روح است. مقام معظم رهبريK دراين‌باره مي‌فرمايد:

عرصه چهارم _ که از همه اين‌ها مهم‌تر است و روح همه اين‌هاست _ پيشرفت در عرصه معنويت است. ما بايستي اين الگو را جوري تنظيم کنيم که نتيجه آن اين باشد که جامعه ايراني ما به سمت معنويت بيشتر پيش برود. البته اين در جاي خود براي ما روشن است ... اما بايد براي همه روشن شود که معنويت نه با علم، نه با سياست نه با آزادي، نه با عرصه‌هاي ديگر، هيچ منافاتي ندارد؛ بلکه معنويت، روح همه اين‌هاست. مي‌توان با معنويت، قله‌هاي علم را صاحب شد و فتح کرد؛ يعني معنويت هم وجود داشته باشد، علم هم وجود داشته باشد. دنيا در آن صورت، دنياي انساني

[٢٠٩]. همان، دعاي ٣٢، ص١٤٨.

[٢١٠]. همان.