علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٣
٢. دروغپردازي
از جمله موانع شيطان در منحرف کردن انسان از مسير رشد و تعالي، دروغپردازي و پرداختن به آرزوهاي دروغ و پوشالي است. بازماندن انسان از مسير علم و دانش نيز از نتايج اين عمل شيطان به شمار ميرود. با پرداختن مؤمنان به دروغها، راه صحيح علم و دانش کمرنگ ميشود.
هميشه وادار کردن افراد بر انجام کار، نيازمند ابزاري تواناست. مشغولسازي به آرزوها و دروغپردازي، از ابزارهاي قدرتمند شيطان در انحراف انسان در مسير علم به شمار ميآيد. شيطان ميخواهد آرزوهايِ با واقعيت پست را بيش از آنچه که هست وسيع جلوه دهد. با اين کار، انسانهاي فريبخورده به دنبال حاشيه ميروند و از اصل علم دور ميمانند. بر اساس آيات قرآن، وعدههاي شيطان دروغ است:
Gيَعِدُهُمْ وَ يُمَنِّيهِمْ وَ مَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًاF؛[١٨٦]
شيطان به آنها وعدهها[ي دروغين] ميدهد و به آرزوها سرگرم ميسازد، در حالي كه جز فريب و نيرنگ، به آنها وعده نميدهد.
شيطان اعتراف ميکند که وعدههايش، دروغپردازياي بيش نيست:
Gوَ قَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِىََ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الحَْقِّ وَ وَعَدتُّكمُْ فَأَخْلَفْتُكُمْF؛[١٨٧]
و شيطان، هنگامي كه كار تمام ميشود، ميگويد: خداوند به شما وعده حق داد و من به شما وعده [باطل] دادم و تخلّف كردم.
امام سجّاد٧ با اشاره به دروغپردازيهاي شيطان، درصدد افشاي اين صفت و ترغيب بندگان به کمکگرفتن از خداوند است. حضرت اشاره دارد که غالب اين دروغها از حيطه قدرت شيطان خارج بوده و اين خصم انسان، به سبب دشمني، هيچ کمکي نخواهد کرد:
اِنْ وَعَدَنَا كَذَبَنَا، وَ إِنْ مَنَّانَا أَخْلَفَنَا؛[١٨٨]
اگر به ما وعده و نويد دهد [و به كار خير و نيكي بخواند] دروغ ميگويد و اگر ما را به آرزو و سرگرم نمايد، خلاف آن ميكند.
افراد در جامعه انساني داعيه دوستداري واقعيت را دارند، اما درواقع ميخواهند باور
[١٨٦]. نساء، ١٢٠؛ همچنين نک: اسراء، ٦٤؛ محمد، ٢٥.
[١٨٧]. ابراهيم، ٢٢؛ همچنين نک: نساء، ١١٧ - ١٢٠؛ محمد، ٢٥؛ حج، ٥٢؛ انفال، ٤٨.
[١٨٨]. صحيفه سجّاديّه، دعاي ٣١، ص١٤٠.