علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١١١

بنابر آيه شريفه، انسان پس از ايمان به خداوند و ورود در زمره اولياي شايسته خداوند از حياتي برتر و کامل‌تر از حيات دنيوي برخوردار مي‌شود[٣٣١] که همان حيات طيبه است. در نتيجه دست‌يابي به اين حيات، انسان داراي نوري مي‌شود که به وسيله آن خير را از شر و سود را از زيان تميز مي‌دهد. سپس آن‌چه را به سود اوست مي‌گيرد و هر آن‌چه را به ضرر اوست، فرو مي‌نهد و به وسيله اين نور (دانش و آگاهي)، در مسير حيات واقعي به حرکت خود ادامه مي‌دهد؛ اما انسان کافر _ که به اين حيات ويژه دست نيافته است _ در تاريکي‌هاي جهل و ناداني دست و پا مي‌زند و از قدرت تميز ميان خير و شر و نفع و زيان، بي‌بهره است.[٣٣٢] بنابراين کردار شايسته در سايه ايمان به خدا، بينش و درکي تازه به انسان مؤمن نيکوکار مى‌بخشد، روشن‌بينى خاصى به او مى‌دهد، افق ديد او را از زندگى محدود مادى و چهار ديوار عالم ماده فراتر مي‌برد و به عالمى پهناور وارد مي‌سازد.

دقت و تأمل در اين آيه نشان‌گر آن است که انسانِ خدايي، حياتي خاص دارد و از ولايت الهي بهره‌مند است. چنين فردي چيزهايي مي‌بيند که ديگران نمي‌بينند و چيزهايي مي‌شنود که ديگران نمي‌شنوند و به دنبال اموري است که ديگران به دنبال آن نيستند، گرچه در ظاهر رفتارش با ساير افراد يکسان است. چنين کسي از آگاهي و شعوري افزون بر آن‌چه ديگران دارند بهره‌مند است.[٣٣٣]

در سايه اين آگاهي و روشن‌بيني، انسان مؤمن کارهاي اخلاقي و سودمند را از رفتارهاي ناصواب بازمي‌شناسد؛ اما واماندگان از حيات طيبه از اين ويژگي بي‌بهره‌اند؛ ابزارهاي ادراکي اين افراد از کار افتاده است و از اين‌رو در جهل و غفلت غوطه‌ورند:

Gأُولئِکَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَ سَمْعِهِمْ وَ أَبْصَارِهِمْ وَ أُولئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَF؛[٣٣٤]

خدا بر دل‌ها و گوش‌ها و چشمانشان مهر برنهاده است و خود بى‌خبرانند.

امير مؤمنان٧ علم را سرمنشأ حيات و زندگي معرفي کرده و مي‌فرمايد:

بِالعِلمِ تَکُون الحَياة؛[٣٣٥]

زندگي به دانش است.

[٣٣١]. همان، ج٩، ص٤٥.

[٣٣٢]. همان، ج٧، ص٣٣٧.

[٣٣٣]. همان، ص٣٣٨.

[٣٣٤]. نحل، ١٠٨.

[٣٣٥]. غرر الحکم و درر الکلم، ص٦٣.