علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٦
امام زينالعابدين٧ يادآور ميشود که شيطان براي گمراهي انسان از مسير پيشرفت بسيار مشتاق است:
اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ ... أَنْ يُطْمِعَ نَفْسَهُ فِي إِضْلَالِنَا عَنْ طَاعَتِكَ؛[١٩٥]
خدايا! به تو پناه ميبرم از... طمع بستن او به گمراه كردن ما از راه بندگيات.
امام٧ با پناه بردن به خداوند متعال از او مسئلت دارد که اشتياق شيطان را در منحرف کردن انسان از پيشرفت در زندگي، ناموفق بگرداند. اراده ضعيف در پيمودن مراحل رشد مادي و معنوي انسان مشکلساز است. اراده سست باعث پذيرش بيش از پيش وسوسهها و آرزو پردازيهاي شيطان در زندگي ميشود.
٢. بياعتمادي به خدا
بي اعتمادسازي افراد به خدا در مسائل اقتصادي، از ديگر انحرافات شيطان در زندگي انسان است. آيات متعدد به رزّاق بودن خداوند متعال اشاره کردهاند.[١٩٦] تمامي موجودات بهصورت يکسان از رزق خداوند بهرهمند نيستند و نعمتهاي خداوند براي هرکس و در هر مکان و شرايط متفاوت است. روايات، گوياي اين مطلباند که وجود واسطه براي دستيابي به نعمتها و رزق خداوند لازم است.[١٩٧] شيطان _ که به دنبال محو کردن خداوند در زندگي انسان است _ تصوير واسطههاي روزي را برجسته ميکند و نقش خداوند را کمرنگ ميسازد و به آنها وعده فقر ميدهد. او افراد را از تنگدستي ميترساند و در زندگي دچار انحراف ميکند:
Gالشَّيْطَانُ
يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُم
مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَ فَضْلًا وَ اللَّهُ
وَاسِعٌ عَلِيمٌF؛[١٩٨]
شيطان، شما را [به هنگام انفاق]، وعده فقر و تهيدستي ميدهد و به فحشا [و زشتيها] امر ميكند، ولي خداوند به شما وعده «آمرزش» و «فزوني» ميدهد و قدرت خداوند وسيع و [به هر چيز] داناست.
شيطان بهنوعي اميد انسان را در زندگي از بين ميبرد. نااميدي باعث افسردگي ذهن،
[١٩٥]. همان، دعاي ١٧، ص٨٦.
[١٩٦]. نک: روم، ٣٧؛ زمر، ٥٢؛ غافر، ١٣؛ بقره، ٢٢؛ بقره، ١٧٢.
[١٩٧]. «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ٧ أَنَّهُ قَالَ: أَبَى اللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلَّا بِأَسْبَاب؛ خداوند ابا دارد که اشياء را جز با اسباب آن جاري سازد» (الکافي، ج١، ص١٨٣).
[١٩٨]. بقره، ٢٦٨.