علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ١٠٠

مقدمه

حيات طيبه، حياتي برتر از حيات مادي است که تنها ارزاني مؤمنان نيک‌کردار مي‌گردد. براي اين برتري، مؤلفه‌هايي چند قابل برشماري است. از آن‌جا که برخورداري از اين حيات ويژه، از اهداف دين و تأکيد شده در آموزه‌هاي آن است، آشنايي با چيستي حيات ياد شده و نيز يادکرد مؤلفه‌هاي آن شايسته و بايسته است. اين حيات ويژه مؤمنان نيک‌کردار با عنوان حيات طيبه ياد مي‌شود.

سؤال اصلي پژوهش حاضر اين است که حقيقت حيات يادشده چيست؟

در بررسي حقيقت حيات طيبه، پاسخ به دو سؤال ذيل نيز ضروري است:

١. دست‌يابي به حيات طيبه معلول چه عواملي است؟

٢. حيات يادشده داراي چه مؤلفه‌هايي است؟

پيش از اين، در معرفي حيات طيبه نگاشته‌هاي ارزشمندي انجام گرفته است؛ اما معرفي مؤلفه‌ها و عناصر حيات ياد شده از نگاه قرآن کريم و امام علي٧ ويژگي‌اي است که مقاله پيشِ رو را از پژوهش‌هاي مورد اشاره متمايز مي‌سازد. بدون آشنايي با اين مؤلفه‌ها نمي‌توان به تحليل درستي از حيات طيبه دست يافت. از اين‌رو، پژوهش حاضر درصدد است به روشي تحليلي _ توصيفي، از رهگذر شناسايي مؤلفه‌هاي اين نوع حيات، با استفاده از آيات قرآن کريم و فرمايشات گهربار علي٧ به تحليل حيات طيبه _ که خداوند آن ‌را تنها به مؤمنان صالح ارزاني مي‌دارد _ بپردازد.

الف) بررسي‌هاي مفهومي

براي آشنايي با مفهوم حيات طيبه، لازم است ابتدا مفهوم حيات به معناي عام آن مورد بررسي قرار گيرد.

از نظر لغوي، واژه «حيات» از ريشه «حيّ» _ به معناي زندگي _ و نقطه مقابل «موت»
_ به معناي مرگ _ است.[٢٩١] برخي به كاربردهاي چندگانه اين واژه در قرآن كريم اشاره
کرده که از آن ميان مي‌توان به نيروي رشد دهنده گياه و حيوان،[٢٩٢]‌ نيروي حس‌کننده،[٢٩٣] قوه

[٢٩١]. لسان العرب، ج١٤، ص٢١١.

[٢٩٢]. ق، ١١.

[٢٩٣]. فصلت، ٣٩.