علوم و معارف قرآن و حدیث

علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٥٧

مقدمه

صحيفه سجّاديّه منبعي سرشار از معارف نابي است که از امام چهارم شيعيان صادر شده است. در اين کتابِ زندگي، معارفي ژرف در ابعاد گوناگون عقيدتي، اخلاقي، اجتماعي و سياسي وجود دارد.

دشمن‌شناسي و به‌ويژه شيطان‌شناسي، از جمله موضوعات مطرح‌شده در اين کتاب است. شيطان تا جايي براي جلوگيري از رشد انسان و انحراف او مي‌کوشد که از خدعه‌هاي وي، فرقه‌هايي جديد مانند شيطان‌پرستي پديد مي‌آيد.

انسان با شناخت اين موانع، از قدرت شيطان آگاهي مي‌يابد و راه مقابله با او را مي‌آموزد.

شيطان‌شناسي از جمله موضوعاتي است که در صحيفه سجّاديّه به آن اهميت داده شده و در دعاهاي گوناگون و به‌ويژه دعاي هفدهم به آن پرداخته شده است. از فوايد پرداختن به اين موضوع، افزون بر آشنايي با اين کتاب مقدس، دشمن‌شناسي و فراگيري نقاط قوت و ضعف انسان در برابر شيطان است.

قرآن کريم نيز در آياتي متعدد به شناخت و معرفي شيطان مي‌پردازد. خداوند شيطان را به‌عنوان دشمن انسان معرفي کرده و در آياتي از پيروي او منع نموده است؛ اما سؤال اصلي اين است که ديدگاه صحيفه سجّاديّه درباره موانع شيطان در رشد انسان چيست و اين ديدگاه تا چه اندازه با آيات قرآن منطبق است؟

تاکنون پژوهشي مستقل درباره مانعيت شيطان در پيشرفت انسان در سخنان
امام سجّاد٧ انجام نشده است. تطبيق معارف صحيفه سجّاديّه در اين موضوع با
آيات قرآن از ويژگي‌هاي اين نوشتار است. در هر بخش، براي روشن شدن نسبت بين سخنان امام زين‌العابدين٧ و قرآن کريم، آيه‌هاي مرتبط با گزاره‌هاي آن حضرت نقل و تحليل شده‌اند.

مقام معظم رهبريK در سخنراني نخستين نشست انديشه‌هاي راهبردي
الگوي اسلامي ايراني پيشرفت در دي ماه ١٣٨٩، چهار عرصه اصلي پيشرفت را به
ترتيب «پيشرفت در عرصه فکر»، «پيشرفت در عرصه علم»، «پيشرفت در عرصه زندگي»
و «پيشرفت معنوي» معرفي فرمود. به دليل فعاليت ‌شيطان در اين عرصه‌ها و سعي
او بر انحراف زندگي انسان به‌صورت همه‌جانبه، نوشتار پيش رو نيز بر اساس الگوي