علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٢
مردم؛ و همه اين اوصاف براي اميرالمؤمنين٧ وجود داشت. به اتفاق آرا، ايشان از علما بود و بدون هيچ اختلاف نظري از برجستهترين اميران لشکر پيامبر٦ به شمار ميرفت وبه اجماع همه علماي پس از پيامبر٦ امامت ورهبري مسلمانان را در برههاي از زمان به عهده داشت. پس لازم است مصداق مشخص و معين آيه «اولي الأمر» بر اساس آنچه گفته شد، اميرالمؤمنين باشد.[٢٤٢]
٢. مرجع حلّ نزاع بعد از وفات پيامبر٦
در بخش دوم آيه شريفه ميفرمايد:
Gفَإِن تَنازَعتُم في شئٍ فَرُدُّوه إِلَي اللهِ والرَّسُولِF؛
هر گاه نزاع و اختلاف کرديد، آن را به خدا و پيامبر٦ رجوع دهيد.
مفسران اهلسنّت در اينباره که پس از وفات پيامبر٦ بايد براي حل مسائل شرعي و اجتماعي به چه کسي رجوع کرد، گفتهاند:
فإن تنازعتم، إختلفتم في شئٍ فردّوه إلي الله اي إلي کتابه والرد إلي الرّسول إن کان حياً فإن قبضه الله إاليه فالرّد إلي سنّته؛[٢٤٣]
هنگام نزاع و اختلاف به کتاب خدا و رسول او٦ در زمان حياتش و به سنّتش پس از وفات مراجعه کنيد.
قرطبي در تأييد اينکه منظور از اولي الأمر، علما هستند، بخش دوم آيه را شاهد ميآورد که هنگام اختلاف بايد به کتاب خدا وسنّت پيامبر٦ رجوع کرد و غير از علما، کسي ديگر کيفيت رد نزاع را به قرآن و سنّت نميداند و اين امر بر درستي وجوب سؤال از علماء و پذيرش فتواي آنها دلالت دارد.[٢٤٤]
سخن در اين است که آگاهترين شخص به سنّت پيامبر٦ چه کسي بوده و عالمترين آنها چه کساني هستند؟! از عايشه نقل شده است:
داناترين شخص به سنّت پيامبر٦، علي[٧] است.[٢٤٥]
انس بن مالک از رسول خدا٦ نقل ميکند که فرمود:
[٢٤٢]. تفسير القرآن المجيد، ص١٥٦.
[٢٤٣]. الکشف والبيان، ج٣، ص٣٣٦؛ أنوارالتنزيل وأسرار التأويل، ج٢، ص٨٠؛ جامع البيان، ج٥، ص٩٦؛ الدرالمنثور، ج٢، ص١٧٨؛ غريب القرآن، ص١١٤؛ الجامع لأحکام القرآن، ج٥، ص٢٦١.
[٢٤٤]. الجامع لأحکام القرآن، ج٥، ص٢٦٠.
[٢٤٥]. الاستعياب، ج٣، ٢٠٦؛ طبقات الفقهاء، ص٤٢؛ الرياض النضرة، ج٣، ص١٤١، ١٤٣؛ سير اعلام النبلاء، ج٢، ص٦٢٨.