علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٨٠
قرآن کريم توسط اهلبيت: پرداخته است. بنابراين نگاشتهاي يافت نشد که به طور مستقل، مرجعيت علمي اهلبيت: از ديدگاه قرآن را قرار داده باشد.
ويژگي مقاله حاضر اين است که آياتي را که به صراحت يا مدلول ظاهري، دال بر مرجعيت علمي اهلبيت: بودهاند، با استفاده از منابع معتبر اهلسنّت جمعآوري کند. نگارنده در اين نوشتار با روش تحليلي _ توصيفي، همه ديدگاههاي مطرح شده درباره آيات را بيان کرده و سپس با استناد به ادله و نصوص، آنها را مورد بررسي قرار ميدهد. اين مقاله در چهار بخش آيات «اولي الامر»، «کونوا مع الصادقين»، «علم الکتاب» و «اهل الذکر» نگاشته شده است.
الف) آيه اولي الأمر
خداوند ميفرمايد:
Gيا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمرِ مِنکُم فَإِن تَنَازَعتُم فِي شَئٍ فَرُدُّوه إِلَي اللهِ وَ الرَّسُولِ إن کُنتُم تُؤمِنُونَ بِاللهِ واليَومِ الآخرِ ذلِکَ خَيرٌ وأَحسَنُ تَأوِيلاً F؛[٢٣٤]
اي کساني که ايمان آوردهايد! خدا را اطاعت کنيد، و پيامبر و اولي الامر خود را نيز اطاعت کنيد. پس هرگاه در امري اختلاف نظر يافتيد، اگر به خدا وروز واپسين ايمان داريد، آن را به خدا و پيامبر عرضه داريد؛ اين بهتر و نيکفرجامتر است.
با اين آيه شريفه، به دو طريق ميتوان بر مرجعيت علمي اهلبيت: استدلال کرد:
١. مصداق اولي الامر
براي معرفي مصداق اولي الامر، از دو گروه «امراي سرايا» و «علما» نام بردهاند[٢٣٥] و اين دو قول از بزرگاني همچون ابنعباس، ابوهريره، جابر بن عبدالله انصاري، مجاهد، سدّي، عطاء، ميمون بن مهران و... نقل شده است.[٢٣٦]
فخر رازي در تفسير خود ميگويد:
در اين آيه شريفه خداوند متعال به صورت قطع و جزم، امر به اطاعت اولوالامر کرده است و اين در صورتي صحيح است که آنها معصوم از خطا باشند. و چون در زمان ما
[٢٣٤]. نساء، ٥٩. تمام آيات اين مقاله با استفاده از ترجمه آقاي فولادوند نگاشته شده است.
[٢٣٥]. يريد بهم أمراء المسلمين في عهد الرسولl و بعده و يندرج فيهم الخلفاء والقضاة وأمراء السرايا...وقيل علماء الشرع.
[٢٣٦]. جامع البيان، ج٥، ص٩٤؛ الکشف والبيان، ج٣، ص٣٣٤؛ أنوارالتنزيل وأسرار التاويل، ج٢، ص٨٠؛ الجامع لأحکام القرآن، ج٥، ص٢٥٩؛ الدر المنثور، ج٢، ص١٧٦.