علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٧
جسم و روح ميشود. ناتواني در برنامهريزي آينده و تمرکز نداشتن در راههاي رسيدن به هدف از مضرات نااميدي است. چنين فردي خالي از نيروي تحرک، خلاقيت و انعطافپذيري خواهد بود.[١٩٩]
شيطان بهگونهاي در زندگي انسان نفوذ ميکند که او به رزاقيت خداوند بياعتماد شود و بهسوي غير خدا روي ميآورد. اين در حالي است که خداوند در قرآن کريم، به کساني که به او اعتماد کنند، پاداشي چندبرابر بشارت داده است.[٢٠٠]
امام زينالعابدين٧ نيز شيطان را عامل ضعف يقين
و بدگماني و بياعتمادي
به خدا ميداند:
حَتَّى إِذَا احْتَجْتُ إِلَى رِزْقِكَ ... قدْ مَلَكَ الشَّيْطَانُ عِنَانِي فِي سُوءِ الظَّنِّ وَ ضَعْفِ الْيَقِينِ؛[٢٠١]
تا اينکه محتاج روزي تو شدم... شيطان مهارم را در بدبيني و ضعف يقين به دست گرفته است.
نتيجه اين عملِ شيطان، دوري انسان از مقام اعتماد به رازقيت خدا و ورود به وادي بدگماني به معنويات است. چنين فردي از مسير پيشرفت زندگي دور شده و از هر راهي براي کسب معاش خود بهره ميگيرد. افتادن در دام ربا و حرامخواري نيز از ديگر عواقب بياعتمادي به خداوند در عرصه زندگي است.
٣. سرزنش
دشمني شيطان با انسان، ديرينه و عميق است.[٢٠٢] او از هر حيلهاي براي گمراه کردن انسان و بازداشتنش از مسير رشد استفاده ميکند. او ميکوشد بندگان را برنجاند.[٢٠٣] سرزنش بندگان پس از گناه نيز يکي ديگر از فعاليتهاي شيطاني در راستاي آزار دادن و برهم زدن زندگي انسان است. هنگامي که شخصي دچار اين فريب شيطان شد و مورد ملامت قرار گرفت، روحيه بازسازي و تلاش مجدد در زندگي را از دست ميدهد و نابود ميشود. او انسانِ خارج شده از مسير پيشرفت و هدايت را سرزنش مينمايد، از عملش بيزاري ميجويد و خود
[١٩٩]. نک: نيروي اميد، ص٩٠.
[٢٠٠]. نک: بقره، ٢٤٥.
[٢٠١]. نک: صحيفه سجّاديّه، دعاي ٣٢، ص١٥٢.
[٢٠٢]. Gقالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينF (ص، ٨٢؛ حجر، ٣٩).
[٢٠٣]. «النَّجْوَى اسم يقوم مقام مصدر و هو السر ما بين الاثنين و الجماعة» (نک: مجمع البحرين، ج١، ص٤٠٨). بيخ گوشى حرف زدن و سخن سرّى (راز و راز گفتن) اسم و مصدر هر دو بهكار رفته است.