علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٦٥

است. شيطان، افزون بر تخريب زندگي معنوي، در پي جلوگيري از هر نوع پيشرفت در عرصه زندگي است. اين موانع پيشرفت حتي مي‌تواند در ماديات باشد و او مي‌کوشد پيشرفت‌هاي مادي مؤمنان را نيز متوقف کند. در ادامه به موانعي که شيطان براي پيشرفت در اين عرصه انجام مي‌دهد پرداخته شده است:

١. سستي اراده

کم انگيزه کردن افراد در انجام امور، يکي از تلاش‌هاي شيطان براي انحراف زندگي انسان است. قرآن مجيد به انسان‌هايي اشاره کرده که شيطان، مسير آن‌ها را مسدود مي‌کند و به دنبال بازداري آنان از راه صحيح است:

Gاتَّبِعُونِ هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ * وَ لَا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطَانُ إِنَّهُ لَكُم عَدُوٌّ مُّبِينF؛[١٩٢]

[خداوند متعال مي‌فرمايد]: از من پيروي كنيد که اين است راه راست. شيطان شما را از راه بازنگرداند؛ زيرا او دشمن آشكار شماست.

به فرموده امام سجاد٧ شيطان با منحرف کردن بشر از مسير رشد، اعمال صالح را کم‌اهميت جلوه مي‌دهد و همّت انجام آن را از انسان مي‌گيرد:

وَ إِنْ هَمَمْنَا بِعَمَلٍ صَالِحٍ‌ ثَبَّطَنَا عَنْه؛[١٩٣]‌

چون به عمل صالح رو كنيم ما را از آن بازمي‌دارد.

ابليس همّت فرد را براي انجام عمل نيکو در زندگي مي‌گيرد و رابطه‌اش با خداوند را خراب مي‌کند. افزون بر آن، پيوندش با افراد ديگر نيز تيره شده و همگان در زندگي او را به‌عنوان فردي بي‌خير مي‌نگرند.

امام سجّاد٧ در فرازي قدرت فريب و تشويق شيطان را عامل تقصير انسان در اوامر خداوند دانسته است:

هذَا مَقَام‌... وَ اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِ الشَّيْطَانُ، فَقَصَّرَ عَمَّا أَمَرْتَ بِهِ تَفْرِيطاً؛[١٩٤]

اين جايگاه كسي است که ... شيطان بر او چيره شده؛ پس از آن‌چه تو به آن امر کرده‌اي، از روي تجاوز كوتاهي كرده است.

[١٩٢]. زخرف، ٦٣.

. [١٩٣] صحيفه سجّاديّه، دعاي ٢٥، ص١٢٢.

[١٩٤]. همان، دعاي ٣١، ص١٤٠.