علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٤٦
با توجه به قرائن موجود ميتوان گفت او توفيق شاگردي و درک محضر سه امام را داشته است؛ اما دليلي محکم مبني بر اين که از اصحاب امام سجاد٧ نيز به شمار آيد، موجود نيست. به سبب همين ملاحظات است که برخي از نويسندگان او را تنها از ياران امام صادق٧ ميشمرند.[١٢٨] به هرحال مسلّم است او از اصحاب و شاگردان امام صادق٧ بوده و از عالمان و دانشمندان آن زمان محسوب ميشده است.
٢. جايگاه وي نزد ائمّه:
مؤمن الطاق به سبب ويژگيهاي منحصر به فردش، نزد ائمّه: جايگاهي خاصّ دارد و رواياتي در مدح او رسيده است. امام صادق٧ فرمود:
زرارة و بريد بن معاوية و محمد بن مسلم و الأحول أحب الناس إليّ أحياء و أمواتا؛[١٢٩]
زراره و بريد بن معاويه و محمّد بن مسلم و احول (مؤمن الطاق) محبوبترين مردم نزد من هستند؛ چه زنده و چه از دنيا رفته باشند.
همچنين ابوخالد کابلي ميگويد:
اباجعفر صاحب الطاق را در روضه پيامبر٦ ديدم که نشسته بود و بر اثر ازدحام
اهل مدينه، عبايش افتاده بود و پشت سر هم به پرسشهاي مردم پاسخ
ميداد. نزديکش رفتم و گفتم که امام صادق٧ ما را از سخن گفتن در ميان مردم
نهي کرده بود؟! گفت: آيا امام به تو امر کرده که مرا از اين کار
نهي کني؟ گفتم: نه، ولي به من امر کرده که با احدي بحث نکنم.
گفت: برو و دستورش را اطاعت کن. سپس خدمت امام صادق٧ رسيدم و اين جريان را براي
ايشان تعريف کردم. حضرت لبخندي زد و فرمود: اي اباخالد! صاحب
طاق وقتي با مردم سخن ميگويد، بر خلاف تو از عهده آن برميآيد.[١٣٠]
امام صادق٧، پس از شنيدن جريان مناظره مؤمن الطاق با زيد بن علي بن الحسين، از او تمجيد بسيار کرد.[١٣١] روايات ديگري در بيان مقام و منزلت مؤمن الطاق نزد ائمه: وجود دارد که در منابع روايي ذکر شده است.[١٣٢] از ظاهر برخي روايات، چنين تصور ميشود که اين
[١٢٨]. فهرست کتب الشيعة و اصولهم، ص٣٨٨؛تحف العقول، ص٣٠٧.
[١٢٩]. اختيار معرفة الرجال، ص١٨٥.
[١٣٠]. همان.
[١٣١]. همان، ص١٨٦.
[١٣٢]. همان، ص١٨٩.