علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٤٢
دخترياش به نام سهيل بن زياد[٩٥] از جمله راويان و مؤلّفان شيعه به شمار ميآيند که نامشان در کتب رجالي شيعه آمده است.
سال تولّد مؤمن الطاق مشخص نيست، ولي نسبت به سال وفات او سه قول وجود دارد که عبارتاند از ١٤٨، ١٦٠ و ١٨٠هجري قمري.[٩٦] آنچه از روايات به دست ميآيد، وفات او پس از شهادت امام صادق٧ بوده است؛ زيرا طبق گزارشهاي موجود، پس از شهادت امام صادق٧ به همراه هشام بن حکم، به خدمت امام کاظم٧ شرفياب شده است.[٩٧]
القاب محمّد بن علي بن نعمان
ابوجعفر محمّد بن علي بن نعمان کوفي ملقّب به القاب أحول، مؤمن الطاق، شيطان الطاق، شاه الطاق، صاحب الطاق و طاقي بوده است.[٩٨]
«أحول» در لغت و در اصطلاح القاب، به کسي ميگويند که يک چشم او لوچ يا چپ باشد و ظاهراً اين خصوصيّت در وي وجود داشته است. در شرح حال راويانِ کتب رجال، اين لقب براي افراد متعددي به کار رفته است.[٩٩]
امام صادق٧ به محمد بن علي بن نعمان لقب «طاقي» داد،[١٠٠] ولي بيشتر
به
«ابوجعفر احول» و«صاحب الطاق» معروف است.[١٠١] در برخي
کتب نيز او را «شاه الطاق» خواندهاند.[١٠٢] «شيطان
الطاق» نيز از جمله القاب معروف او در کتب اهلسنّت به شمار ميرود. درباره
معناي «طاق» و دليل منسوب کردن او به اين واژه، اقوالي مطرح
است؛ برخي طاق را از ماده طوق _ نام قلعهاي در سرزمين طبرستان
_ بيان کردهاند[١٠٣] که محمد
بن نعمان، ساکن آنجا بوده است؛[١٠٤] ولي
اين سخن با قول مشهور و شواهد تاريخي سازگار
[٩٥]. رجال النجاشي، ص١٩٢، فهرست کتب الشيعة و اصولهم، ص٢٢٨.
[٩٦]. الانساب، ج٨، ص٢٣٨.
[٩٧]. الارشاد، ج٢، ص٢٢١؛ کافي، ج١، ص٣٥١، ح٧.
[٩٨]. رجال الطوسي، ص٣٨٨؛ اختيار معرفة الرجال، ص١٨٥؛ رجال النجاشي، ص٣٢٥؛ رجال البرقي، ص١٧؛ خلاصة الاقوال، ص١٣٨؛ کتاب الرجال لابن داوود، ص٣٢٦.
[٩٩]. نک: رجال الطوسي، ص٢٦٥، ٣٧٤.
[١٠٠]. الکافي، ج١، ص١٧١، ح٤.
[١٠١]. اختيار معرفة الرجال، ص١٨٥.
[١٠٢]. شرح الکافي الاصول و الروضه، ج٥، ص١١٨.
[١٠٣]. معجم البلدان، ج٤، ص٦.
[١٠٤]. القاموس المحيط، ج٣، ص٣٥٣.