ميان دو روايت يا يک روايت و قاعده، در مواردي تعارض وجود دارد. از جمله جمع‫هاي عرفي در رفع تعارض، حمل بر قضيه خارجيه است که کمتر به آن اشاره شده است. در اين حالت، براي اختصاص موضوع به مورد خاص، حکم به موارد مشابه سرايت داده نمي‌شود. در ميان کلمات فقها، روايات متعددي وجود دارد که تعارض آن با حمل بر خارجيه بودن برطرف شده است. حساسيت موضوع، ابهام در شناخت موضوع و احتمال وجود قرائن از جمله مسائلي است که مي‫تواند به کشف روايات با مضمون قضيه خارجيه بينجامد. هدف اين نگاشته، معرفي جايگاه قضيه خارجيه در رفع تعارض روايات با بيان مصاديق روايي است.

واژگان کليدي: اسباب ورود حديث، قضية في واقعة، قضيه حقيقيه، تعادل و تراجيح، جمع عرفي.

[٥٥]. مدرس مرکز تخصصي و پژوهشگر پژوهشکده حديث حوزه ([email protected]).