علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٧ - جستاری در باب منابع دادههای تاریخی کتاب الکافی
موارد کتاب ابن سنان بوده است. البته تاریخ مربوط به حضرت زهرا٣ در الکافی از طریقی دیگر غیر از طریق ابن سنان ذکر شده و از آنجا که به اشتباه در باب مربوط به حضرت علی٧ وارد شده است، مرحوم غفاری بر این باور است که این مورد جزو حواشی بوده که در نسخه برداریهای بعدی وارد متن الکافی شده است.[١]
٨. کتابهای نصر بن مزاحم منقری(م٢١٢ق)
نصر بن مزاحم منقری کوفی از شیعیانی بود که بر او به خاطر نقل از ضعفا ایراد گرفتهاند، اما او را از نظر مذهبی و روایی ستودهاند و کتابهایش نیکو شمرده شده است. از جمله کتابهای او میتوان به کتاب الجمل، کتاب الصفین، کتاب النهروان، کتاب الغارات، کتاب المناقب، کتاب مقتل الحسین٧، و کتاب اخبار محمد بن ابراهیم و ابی السرایا اشاره کرد.[٢] کتاب الغارات او چاپ شده و مشهور است.
شیخ کلینی داستان ازدواج امام حسین٧ و شهربانو و وساطت امام علی٧ در باره دختران یزدگرد را با واسطه ابراهیم بن اسحاق احمری از نصر بن مزاحم و او هم با سند مشهور کتابهای جابر (عمرو بن شمر از جابر) از جابر بن یزید جعفی نقل میکند.[٣] گزارش دیگری از جنگ نهروان با واسطه محمد بن علی _ که به احتمال زیاد همان ابو سمینه است _ از نصر بن مزاحم نقل شده است.[٤] نجاشی در طریق قمیخود به کتابهای نصر بن مزاحم نام ابو سمینه را ذکر میکند.[٥] نقلیات شیخ کلینی حتی در ابواب و موضوعات تاریخی کتاب الکافی از این مورخ مشهور اندک است.
٩. کتابهای ابواسحاق احمری نهاوندی(زنده تا ٢٦٩ق)
ابو اسحاق, ابراهیم بن اسحاق احمری نهاوندی در امر حدیث ضعیف بود.[٦] او علاوه بر برخی تألیفات فقهی _ حدیثی کتابهایی با نام مقتل الحسین٧، کتاب نفی ابیذر، کتاب الغیبه و کتاب النوادر داشته است. وی در سال ٢٦٩ق، زنده بوده است.[٧]
[١]. همان، ج١، ص٤٥٧، پانوشت٣.
[٢]. رجال النجاشی، ص٤٢٧ _ ٤٢٨.
[٣]. الکافی، ج١، ص٤٦٦ _ ٤٦٧.
[٤]. همان، ج١، ص٣٤٥.
[٥]. رجال النجاشی، ص٤٢٨.
[٦]. همان، ص١٩، الفهرست، طوسی، ص٣٩.
[٧]. رجال النجاشی، ص١٩، الفهرست، طوسی، ص٣٩.