١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٧ - جايگاه امام صادق

این از كجا برای تو [آمده است؟ او در پاسخ می‌] گفت: این از جانب خداست، كه خدا به هر كس بخواهد، بی‌شمار روزی می‌دهد.[١]

در این روایت مضمون آیه بر ماجرای فاطمه٣ و نازل شدن غذای الهی بر ایشان، تطبیق شده است. این گونه تطبیق‌ها نیازمند توانایی علمی ویژه‌ای است که در وجود ائمه: دیده می‌شود.

تحلیل روایات تفسیری

روایات تابعان معاصر امام در سه گونۀ بیان معنای واژگان، تبیین معنای ظاهری آیات و فضای نزول آیات، به ترتیب بیشترین حجم روایات تفسیری و روایات مخصّص آیات عام، مبیّن آیات مجمل و مقیّد آیات مطلق کمترین حجم روایات آنان را به خود اختصاص داده است. در گونه‌هایی مانند اخبار از آینده، تأویل و بیان معنای باطنی، تمثیل و جری و تطبیق هیچ گونه روایتی از تابعان مشاهده نمی‌شود. بنا بر این، بیشتر روایات تابعان دارای رویکرد نقلی است؛ یعنی بیشتر مبتنی بر نقل است و مبیّن علم ویژه و انحصاری برای فهم مراتب قرآن در خود آنان نیست.

روایات تفسیری امام در بخش اول، گر چه ممکن است در تعداد و گونه‌های تفسیری با روایات تابعان شباهت داشته باشد، اما زیبایی و دقت بیان امام نظیری ندارد. در بخش دوم هم آمار روایات امام و هم عمق و کمال بیان ایشان در شرح معارف و احکام الهی، حضور کم رنگ تابعان را در این حوزه به خوبی نشان می‌دهد و در بخش سوم، گونه‌های تفسیری خاصی است که مراتب و سطوح بالاتر تفسیر را نشان می‌دهد. این گونه‌ها در انحصار روایات امام بوده و حکایت‌گر علم ویژۀ ایشان برای تبیین مراد الهی است. این علم ویژه، همان چیزی است که امام صادق٧ می‌فرماید:

گر چه اشارۀ قرآن را خواص درک می‌کنند و لطایف قرآن را اولیا، امّا علم حقایق، مخصوص انبیا و کسانی است که در اتصال به علم پیامبر‌٦ هستند.

ضمیمه نمودن این روایات به سایر روایاتی که در صدد بیان مقام علمی اهل بیت: است یا بیان‌گر مقام و موقعیت خاص آنان از طریق انطباق مفهوم برخی ازآیات قرآن بر ایشان است، می‌تواند علم ویژه ائمه: و جایگاه انحصاری ایشان در تفسیر کامل قرآن را


[١]. همان؛ تفسیر العیاشی، ص١٧١ و ١٧٢.