توجه زیادی شده است؛ به عنوان نمونه، در روایتی ذیل آیۀ «وَ مَا كاَنَ لِنَبی‌ٍّ أَن یغُلَّ وَ مَن یغْلُلْ یأْتِ بِمَا غَلَّ یوْمَ الْقِیامَةِ ثُمَّ تُوَفی‌ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا یظْلَمُون‌»،[١] به نقل از امام صادق٧ چنین بیان شده است كه در روز بدر پارچۀ مخمل قرمز رنگی از غنایم مفقود می‌شود، عده‌ای می‌گویند: پیامبر٦ آن را برداشته است. پس خداوند آیۀ فوق را برای تبرئه پیامبر٦ نازل می‌کند.[٢] در روایات اهل سنت، دو نوع سبب نزول برای این آیه ذكر شده است كه یكی از آنها به نقل از ابن عباس و همگام با روایت فوق است. روایت دیگر، به نقل از ضحاک است و سبب نزول آیه را چنین بیان می‌كند كه پیامبر٦ افرادی را برای جنگ فرستاد اما غنایم به دست آمده را در میان آنها تقسیم نكرد. در نتیجه، آیۀ فوق نازل شد.[٣] روایت اول _ كه همگام با روایت امام صادق٧ است _ صحیح‌تر به نظر می رسد؛ چرا كه از ساحت پیامبر٦ به دور است كه اموال و غنایم به دست آمده را در میان افراد تقسیم نكند و سپس خداوند برای تذكر به پیامبر آیه‌ای را نازل كند. [٤]

روایات اخبارگذشتگان

امام در موارد بسیاری، در تفصیل وقایع، در پی ذكر جزئیات و توصیف حال شخصیت‌های داستان، ترویج پیام، ذكر هدف داستان برای ترویج حق یا تأیید اصول اعتقادی و گاهی تطبیق آن با شرایط و احوال مسلمانان است. برخی از این روایات از این قرار است:

امام صادق٧ در تفسیر آیۀ «أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِیمِ كانُوا مِنْ آیاتِنا عَجَباً»،[٥] می فرماید:

آنان گروهی بودند كه از ظلم پادشاه آن زمان _ که حکم قتل را برای افرادی که بر بت‌ها سجده نمی‌كردند، اجرا می‌کرد _ به بهانه صیدبه خارج از شهر فرار کردند. آنان در بین راه چوپانی را به راه خود خواندند، او نپذیرفت، اما سگش اجابت كرد و با آنان از شهر خارج شد. لذا سگ اصحاب كهف یكی از سه حیوانی است كه وارد بهشت می‌شود.[٦]

[١]. سوره آل‌عمران، آیه١٦١.

[٢]. البرهان، ج١، ص٧٠٩ و ٧١٠، ح١٩٧١.

[٣]. جامع البیان، ج٤، ص١٠٢ و ١٠٣.

[٤]. الجامع لأحکام القرآن، ج‌٤، ص٢٥٤ و ٢٥٥.

[٥]. سوره كهف، آیه ٩.

[٦]. نور الثقلین، ج٣، ص٢٤٤.