ابو عبدالله الحسین بن الحسن، الحسینی الاسود علوی هاشمی‌، فردی فاضل از اهالی ری بود و در زمره مشایخ کلینی به شمار می‌رود.[٣]حسین علی محفوظ در مقدمه تحقیق کتاب الکافی دو نفر را با نام‌های الحسین بن الحسن، یکی ملقب به الهاشمی، العلوی الحسنی و دیگری با لقب الحسینی الاسود، در زمره مشایخ کلینی نام برده است؛ ولی آیة‌الله خویی این دو نام را مربوط به یک نفر می‌داند.[٤]

در منابع رجالی متقدم، غیر از آنچه نقل شد، توضیحی در باره وی نیامده است. از این رو، احتمال این که وی صاحب کتابی بوده باشد که فهرست‌نگاران بزرگی چون نجاشی و شیخ طوسی به آن دست نیافته باشند، ضعیف است. شیخ کلینی در چند مورد از او نقل می‌کند؛ یکی، دو مورد از این نقل‌ها با سند و به صورت روایت است.[٥] این روایات احتمالاً از طریق کتابی که او راوی آن و نه مؤلف آن بوده، به الکافی راه یافته است؛ اما شیخ کلینی برخی روایات و گزارش‌ها را مستند به این شخص می‌کند، نه روایتی که از او نقل شده باشد؛ یعنی برخی نقلیات مستقیم او در کتاب الکافی انعکاس یافته است و برخی نقلیات او هم با سندهای مرسل با عباراتی مانند «رفعه» آمده است.[٦] برخی از گزارش‌های او هم از کتاب‌های ابراهیم بن اسحاق نخعی است.[٧]

١٥. اخبار القائم٧

ابوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم بن ابان رازی کلینی، معروف به علان، فردی موثق و مورد اعتماد و دایی شیخ کلینی است.[٨] وی کتابی در باره امام زمان٤ با عنوان اخبار

[١]. همان، ص١٨٩.

[٢]. الکافی، ج٤، ص٥٩٨.

[٣]. الرجال، طوسی، باب من لم یرو، ص٤٢٠.

[٤]. الکافی، ج١، ص١٥ مقدمه؛ معجم رجال الحدیث، ج٦، ص٢٣٦.

[٥]. الکافی، ج١، ص،٤٦٦؛ ج٥، ص١٠٩ و ٣٤٥

[٦]. همان، ج١، ص٢٩٩، ٥٠٢، ٥٢٥.

[٧]. همان، ج١، ص٤٦٦؛ ج٥، ص٣٤٥.

[٨]. رجال النجاشی، ص٢٦٠ _ ٢٦١، ٣٧٧.