اما به نظر می‌رسد که میان برخی احتمالات مطرح شده از طرف مرحوم علامه امکان هم پوشانی وجود دارد؛ زیرا روح القدس مرتبۀ روحی‌ای است که به عنوان شرط و مقدمۀ تجلی مجاری و سرچشمه‌های علم برای امام است.[٢] روایات مذکور نیز _ که به مسأله روح القدس پرداخته و آن را همراه با موضوع عمود نور مطرح نموده‌اند _ اشاره به همین مطلب دارند که آگاهی‌یابی امام از اعمال بندگان خدا، ریشه در مقام و موقعیت خاص امام دارد. طبق روایت امام رضا٧ و روایات روح القدس، روح پاك و قدسی و نورانی امام _ كه امری الهی است _ از ظرفیت و توان كسب آگاهی از اعمال به خواست و مشیت الهی بهره مند است، و همین روح است كه نیرو و امكان رؤیت و علم امام را فراهم می‌سازد. این امر، علاوه
بر روایات، با آیات قرآنی نیز كاملاً قابل اثبات و تأیید است.[٣] بی‌تردید، این نور وسیله‌ای خواهد بود كه امام٧ از آن استفاده می‌کند و بدون روح القدس وجود این نور هم
بی‌اثر خواهد بود؛ همچنان كه روایت تصریح داشت كه انسان‌های دیگر از دیدن این نور محروم هستند.

به تعبیر دیگر، تمام آگاهی‌ها و علوم امام٧ ریشه در بهره‌مندی ایشان از روح قدسی و مطهری دارد كه خداوند به او عطا می‌نماید؛ اما با پذیرفتنِ این مطلب _ كه نتیجه روح قدسی علم و معرفت است _ باید گفت، مترتب بر این روح قدسی و پاك، دو اثر است:

_ علم و معرفتی كه روح القدس بدون واسطه، آنها را كسب، و مزین به آگاهی از آن می‌شود و یا به تعبیری به همراه بهره‌مندی از روح القدس این آگاهی‌ها هم برای دریافت كننده روح وجود یافته است.

_ علم و معرفتی كه در رسیدن و بهره مندی روح القدس از آنها ممكن است

[١]. همان، ص ٤٥٥، ح١؛ ص ٤٥٦، ح٦؛ ص ٤٥٨، ح١؛ ص ٤٥٩، ح٢؛ بحار الانوار، ج٢٥، ص٥٩، ح٢٧ و ٢٨ و٣٠؛ ص٦٠، ح٣٣؛ ص٧٠، ح٥٨.

[٢]. بصائرالدرجات، ص٢٨٠، ح١٥؛ ص٤٤٢، ح٥.

[٣]. همان، ص٤٤٢، ح٦.